{"id":206,"date":"2025-03-14T10:39:00","date_gmt":"2025-03-14T10:39:00","guid":{"rendered":"https:\/\/noflyzone.pl\/?p=206"},"modified":"2025-03-13T15:40:36","modified_gmt":"2025-03-13T15:40:36","slug":"zaklocanie-sygnalu-dronow-przeglad-technologii-i-wyzwan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/noflyzone.pl\/?p=206","title":{"rendered":"Zak\u0142\u00f3canie sygna\u0142u dron\u00f3w: przegl\u0105d technologii i wyzwa\u0144"},"content":{"rendered":"\n

Wprowadzenie:<\/strong> Rosn\u0105ca dost\u0119pno\u015b\u0107 i popularno\u015b\u0107 dron\u00f3w niesie ze sob\u0105 wyzwania dotycz\u0105ce bezpiecze\u0144stwa. W odpowiedzi powsta\u0142y systemy zak\u0142\u00f3caj\u0105ce (tzw. jammery<\/em>), kt\u00f3re potrafi\u0105 unieszkodliwi\u0107 drona poprzez przerwanie jego \u0142\u0105czno\u015bci lub nawigacji. Poni\u017cszy artyku\u0142 omawia, jak dzia\u0142aj\u0105 zag\u0142uszacze dron\u00f3w, jakie sygna\u0142y najcz\u0119\u015bciej zak\u0142\u00f3caj\u0105 oraz nowe techniki (w tym zag\u0142uszanie reaktywne i spoofing<\/em> GPS) s\u0142u\u017c\u0105ce do neutralizacji dron\u00f3w. Przedstawiono r\u00f3wnie\u017c inne metody obezw\u0142adniania bezza\u0142ogowc\u00f3w, potencjalne skutki uboczne u\u017cycia zag\u0142uszaczy oraz nowoczesne technologie minimalizuj\u0105ce zak\u0142\u00f3cenia w innych systemach.<\/p>\n\n\n\n

1. Jak dzia\u0142aj\u0105 zag\u0142uszacze dron\u00f3w i najcz\u0119\u015bciej zak\u0142\u00f3cane cz\u0119stotliwo\u015bci<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zasada dzia\u0142ania zag\u0142uszaczy:<\/strong> Typowy zag\u0142uszacz dron\u00f3w emituje silny sygna\u0142 radiowy o charakterze szumu<\/strong> na cz\u0119stotliwo\u015bciach u\u017cywanych przez drona\u200b. Celem jest przebicie si\u0119<\/em> przez sygna\u0142 oryginalny i zdominowanie go zak\u0142\u00f3ceniem \u2013 w efekcie dron \u201es\u0142yszy\u201d tylko zak\u0142\u00f3cenia zamiast komend operatora lub sygna\u0142\u00f3w nawigacyjnych. Odci\u0119cie drona od kontroli powoduje uruchomienie procedur awaryjnych: wiele modeli albo zawisa i l\u0105duje na miejscu, albo pr\u00f3buje wr\u00f3ci\u0107 do punktu startu (ang. Return-To-Home<\/em>), a czasem mo\u017ce spa\u015b\u0107 niekontrolowanie czy odlecie\u0107 w losowym kierunku\u200b . Z punktu widzenia operatora jammer<\/em> \u201emaskuje\u201d sygna\u0142 jego kontrolera, tak \u017ce dron traci po\u0142\u0105czenie i staje si\u0119 niezdolny do dalszego lotu\u200b.<\/p>\n\n\n\n

Najcz\u0119\u015bciej zak\u0142\u00f3cane pasma:<\/strong> Producenci dron\u00f3w wykorzystuj\u0105 pasma 2,4 GHz i 5,8 GHz<\/strong> (niezlicencjonowane ISM) do \u0142\u0105czno\u015bci steruj\u0105cej i przesy\u0142ania wideo, aby nie kolidowa\u0107 z lotnictwem za\u0142ogowym czy sieciami kom\u00f3rkowymi\u200b.<\/p>\n\n\n\n

Dlatego te\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 zag\u0142uszaczy celuje w\u0142a\u015bnie w te zakresy cz\u0119stotliwo\u015bci, generuj\u0105c silny szum radiowy, kt\u00f3ry przes\u0142ania<\/em> komendy steruj\u0105ce i telemetri\u0119 drona. Ponadto standardowe systemy GPS (oraz inne GNSS, jak GLONASS, Galileo) operuj\u0105 na pa\u015bmie ok. 1,5 GHz (L1)<\/strong> \u2013 wiele zag\u0142uszaczy wyposa\u017conych jest w modu\u0142y blokuj\u0105ce r\u00f3wnie\u017c sygna\u0142y nawigacyjne GNSS\u200b. Zablokowanie GPS uniemo\u017cliwia dronowi okre\u015blenie pozycji, co cz\u0119sto powoduje, \u017ce w\u0142\u0105czy on tryb awaryjny utraty GPS lub nie b\u0119dzie w stanie stabilnie utrzyma\u0107 zawisu.<\/p>\n\n\n\n

Rodzaje zag\u0142uszaczy:<\/strong> W zale\u017cno\u015bci od zastosowania, zag\u0142uszacze dron\u00f3w wyst\u0119puj\u0105 w r\u00f3\u017cnych formach i maj\u0105 r\u00f3\u017cny zasi\u0119g dzia\u0142ania. Mo\u017cna spotka\u0107 przeno\u015bne zag\u0142uszacze<\/strong> w formie pistoletu lub walizki \u2013 s\u0105 to urz\u0105dzenia r\u0119czne, cz\u0119sto o zasi\u0119gu od kilkuset metr\u00f3w do kilku kilometr\u00f3w\u200b. Maj\u0105 kierunkowe anteny o wi\u0105zce ~15\u201330\u00b0, co pozwala operatorowi celowa\u0107 w konkretnego drona\u200b.<\/p>\n\n\n\n

Istniej\u0105 te\u017c stacjonarne systemy<\/strong> montowane na budynkach czy pojazdach, zdolne do ochrony wi\u0119kszego obszaru (nawet do kilkunastu kilometr\u00f3w) za pomoc\u0105 anten dook\u00f3lnych lub sektorowych\u200b. Niekt\u00f3re modele oferuj\u0105 selektywne blokowanie<\/strong> tylko sygna\u0142\u00f3w dron\u00f3w, by zminimalizowa\u0107 wp\u0142yw na inne urz\u0105dzenia w otoczeniu\u200b. W praktyce stosuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c jammery hybrydowe<\/strong>, \u0142\u0105cz\u0105ce zak\u0142\u00f3canie sygna\u0142\u00f3w steruj\u0105cych i<\/em> GPS jednocze\u015bnie \u2013 daj\u0105c pewno\u015b\u0107, \u017ce nawet autonomiczny dron (korzystaj\u0105cy tylko z nawigacji satelitarnej) zostanie unieszkodliwiony.<\/p>\n\n\n\n

Pasywne vs aktywne zak\u0142\u00f3canie:<\/strong> Mechanizmy zak\u0142\u00f3cania mo\u017cna podzieli\u0107 na pasywne i aktywne. Pasywne zag\u0142uszanie<\/strong> polega na ci\u0105g\u0142ym nadawaniu szerokopasmowego szumu lub sygna\u0142u zak\u0142\u00f3caj\u0105cego w danym pa\u015bmie niezale\u017cnie od tego, czy w danej chwili dron si\u0119 w nim komunikuje. Przyk\u0142adem jest barrage jamming<\/em> \u2013 emisja szerokopasmowego zak\u0142\u00f3cenia, kt\u00f3re podnosi szum t\u0142a<\/em> i obni\u017ca SNR (stosunek sygna\u0142\/szum) we wszystkich kana\u0142ach naraz\u200b. Taka metoda jest prosta, ale ma\u0142o selektywna \u2013 zag\u0142usza \u201ena \u015blepo\u201d ca\u0142e pasmo, co oznacza du\u017ce zu\u017cycie mocy i ryzyko wp\u0142ywu na inne systemy. Aktywne systemy zag\u0142uszaj\u0105ce<\/strong> dzia\u0142aj\u0105 inteligentniej: najpierw wykrywaj\u0105<\/em> sygna\u0142y drona (np. skanuj\u0105c cz\u0119stotliwo\u015bci lub identyfikuj\u0105c protok\u00f3\u0142), a nast\u0119pnie celowo emituj\u0105 zak\u0142\u00f3cenia dok\u0142adnie tam, gdzie s\u0105 potrzebne<\/strong>. Taki aktywny mechanizm mo\u017ce np. generowa\u0107 w\u0105skopasmowy sygna\u0142 przestrojony<\/em> na cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 aktualnie u\u017cywan\u0105 przez dron, zamiast zak\u0142\u00f3ca\u0107 ca\u0142e spektrum. Dzi\u0119ki temu zak\u0142\u00f3cenie jest skuteczniejsze przy mniejszej mocy, a jednocze\u015bnie mniejsza jest szansa zak\u0142\u00f3cenia obcych transmisji. Najbardziej zaawansowan\u0105 form\u0105 aktywnego podej\u015bcia s\u0105 jammery reaktywne<\/strong>, om\u00f3wione poni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n

2. Jammery reaktywne \u2013 technologia i przewagi nad klasycznymi zag\u0142uszaczami<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Czym s\u0105 zag\u0142uszacze reaktywne:<\/strong> Jammery<\/em> reaktywne (reakcyjne) to inteligentne systemy, kt\u00f3re nie nadaj\u0105 zak\u0142\u00f3ce\u0144 ci\u0105gle<\/strong>, lecz uaktywniaj\u0105 si\u0119<\/em> tylko wtedy, gdy wykryj\u0105 aktywno\u015b\u0107 drona na danej cz\u0119stotliwo\u015bci. M\u00f3wi\u0105c pro\u015bciej, zag\u0142uszacz reaktywny zaczyna nadawa\u0107 sygna\u0142 zak\u0142\u00f3caj\u0105cy dopiero po wykryciu sygna\u0142u drona<\/strong> (energii w kanale komunikacji)\u200b. Gdy kana\u0142 jest wolny \u2013 urz\u0105dzenie pozostaje w trybie nas\u0142uchu. Technologia ta wymaga szybkiego skanowania widma i identyfikacji cz\u0119stotliwo\u015bci pracy drona w czasie rzeczywistym. W praktyce realizuje si\u0119 to za pomoc\u0105 szybkich uk\u0142ad\u00f3w FPGA lub odbiornik\u00f3w SDR, kt\u00f3re namierzaj\u0105 aktualn\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107<\/strong> kontrolera drona, nawet je\u015bli ta si\u0119 zmienia (np. przy skakaniu po kana\u0142ach). Nast\u0119pnie urz\u0105dzenie b\u0142yskawicznie generuje zak\u0142\u00f3cenie dok\u0142adnie<\/em> na wykrytym kanale, uniemo\u017cliwiaj\u0105c dalsz\u0105 komunikacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Przewagi nad klasycznym zag\u0142uszaniem:<\/strong> Reaktywne zag\u0142uszanie oferuje szereg korzy\u015bci w por\u00f3wnaniu do tradycyjnych \u201eci\u0105g\u0142ych\u201d jammer\u00f3w. Po pierwsze, oszcz\u0119dno\u015b\u0107 energii i mocy nadawczej<\/strong> \u2013 sygna\u0142 zak\u0142\u00f3caj\u0105cy emitowany jest tylko w razie potrzeby i zazwyczaj w w\u0105skim pa\u015bmie, co oznacza, \u017ce wymagana moc mo\u017ce by\u0107 ni\u017csza ni\u017c przy jednoczesnym zag\u0142\u00f3ceniu ca\u0142ego pasma . W konsekwencji \u0142atwiej uzyska\u0107 du\u017cy zasi\u0119g dzia\u0142ania przy mniejszym nadajniku. Po drugie, mniejsze zak\u0142\u00f3cenia uboczne<\/strong> \u2013 poniewa\u017c system nie zag\u0142usza non-stop i szerokopasmowo, ryzyko wp\u0142ywu na inne urz\u0105dzenia (Wi-Fi, Bluetooth, sieci itp.) jest zredukowane. Po trzecie, jammery reaktywne s\u0105 znacznie skuteczniejsze przeciw systemom z przeskakiwaniem cz\u0119stotliwo\u015bci (FHSS)<\/strong> i innym sprytnym protoko\u0142om. Konwencjonalny jammer musia\u0142by nadawa\u0107 silny sygna\u0142 na ca\u0142ym widmie, podczas gdy reaktywny mo\u017ce \u015bledzi\u0107 \u201eskacz\u0105cy\u201d sygna\u0142 drona i za ka\u017cdym razem zag\u0142uszy\u0107 go na nowym kanale<\/strong>\u200b. Badania potwierdzaj\u0105, \u017ce technika ta pozwala skutecznie przerwa\u0107 komunikacj\u0119 nawet w przypadku dron\u00f3w u\u017cywaj\u0105cych szybkiego frequency hopping<\/em>\u200b.<\/p>\n\n\n\n

Dodatkowe zalety:<\/strong> Niekt\u00f3re systemy reaktywne wykorzystuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c anteny kierunkowe sprz\u0119\u017cone z uk\u0142adem namierzania drona<\/strong> (np. g\u0142owica obracaj\u0105ca si\u0119 w azymucie i elewacji) \u2013 oznacza to, \u017ce po wykryciu sygna\u0142u drona urz\u0105dzenie skieruje wi\u0105zk\u0119 zak\u0142\u00f3caj\u0105c\u0105 dok\u0142adnie w jego stron\u0119<\/em>. Taka kombinacja reaktywno\u015bci i kierunkowo\u015bci jeszcze bardziej podnosi precyzj\u0119 zak\u0142\u00f3cania<\/strong>, pozwalaj\u0105c unieszkodliwi\u0107 wybrany cel bez \u201eo\u015blepiania\u201d ca\u0142ego otoczenia. Przyk\u0142adowo, nowoczesny reaktywny system z anten\u0105 kierunkow\u0105 8 km potrafi przechwyci\u0107 niemal ka\u017cdy sygna\u0142 drona w zakresie 400\u20136000 MHz i automatycznie go zablokowa\u0107, pozostawiaj\u0105c u\u017cytkownikowi pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 nad zak\u0142\u00f3caniem\u200b. W efekcie reaktywne jammery<\/strong> s\u0105 bardziej zaawansowane i kosztowne, ale stanowi\u0105 bardziej efektywne i bezpieczne<\/em> narz\u0119dzie przeciw dronom w por\u00f3wnaniu do prostych zak\u0142\u00f3caczy analogowych.<\/p>\n\n\n\n

3. Spoofing sygna\u0142\u00f3w GPS i innych technologii sterowania dron\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ataki GPS Spoofing \u2013 na czym polegaj\u0105:<\/strong> GPS spoofing<\/em> to inna technika przejmowania kontroli nad dronem, polegaj\u0105ca nie na zag\u0142uszaniu sygna\u0142\u00f3w, a na ich fa\u0142szowaniu<\/strong>. Urz\u0105dzenie do spoofingu emituje sygna\u0142y na cz\u0119stotliwo\u015bciach GNSS identyczne z prawdziwymi<\/strong>, lecz zawieraj\u0105ce spreparowane dane nawigacyjne\u200b. Moc fa\u0142szywego sygna\u0142u jest na tyle du\u017ca, \u017ce przebija<\/em> sygna\u0142y satelitarne odbierane przez drona (kt\u00f3re s\u0105 bardzo s\u0142abe). W ten spos\u00f3b dron stopniowo \u201egubi\u201d prawid\u0142owy sygna\u0142 GPS i zaczyna odbiera\u0107 podstawione, zwodnicze<\/em> dane. Atakuj\u0105cy mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce odbiornik GPS w dronie pokazuje mu inn\u0105 pozycj\u0119 ni\u017c rzeczywista<\/strong>. Dron mo\u017ce zosta\u0107 wprowadzony w b\u0142\u0105d co do swoich wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych, wysoko\u015bci, a nawet czasu.<\/p>\n\n\n\n

Efekty przej\u0119cia GPS:<\/strong> Skutecznie przeprowadzony spoofing GPS pozwala atakuj\u0105cemu manipulowa\u0107 autonomicznym ruchem drona<\/strong>. Przyk\u0142adowo, mo\u017cna sprawi\u0107, \u017ce dron my\u015bli, i\u017c zboczy\u0142 z zaplanowanej trasy \u2013 w\u00f3wczas automatycznie zacznie korygowa\u0107 kurs zgodnie z intencjami fa\u0142szywego sygna\u0142u\u200b. Mo\u017cna w ten spos\u00f3b przekierowa\u0107 drona<\/strong> w wybrane miejsce, np. na bezpieczne l\u0105dowisko z dala od chronionego obszaru\u200b. Inny scenariusz to wygenerowanie fikcyjnej strefy zakazanej lot\u00f3w<\/em>: dron \u201ewidz\u0105c\u201d, \u017ce wp\u0142yn\u0105\u0142 w stref\u0119 no-fly, mo\u017ce zgodnie z oprogramowaniem automatycznie wyl\u0105dowa\u0107<\/em> lub zawr\u00f3ci\u0107\u200b. Spoofing umo\u017cliwia wi\u0119c bardziej finezyjne<\/em> przej\u0119cie drona ni\u017c brutalne zag\u0142uszanie \u2013 zamiast odci\u0105\u0107 komunikacj\u0119, przejmujemy nawigacj\u0119, potencjalnie przejmuj\u0105c pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 nad trajektori\u0105 lotu<\/strong>. Udowodniono nawet mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmuszenia drona do l\u0105dowania w wyznaczonym miejscu poprzez dynamiczn\u0105 zmian\u0119 koordynat GPS w czasie rzeczywistym, tak by pod\u0105\u017ca\u0142 za fa\u0142szyw\u0105 lokalizacj\u0105<\/em> RTH na \u201ebezpieczny\u201d obszar. Technika ta zosta\u0142a zademonstrowana m.in. przez naukowc\u00f3w University of Texas, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 przej\u0105\u0107 kurs bezza\u0142ogowca poprzez podawanie mu silniejszego sygna\u0142u GPS ze zmienionymi danymi (tzw. Meaconing<\/em>, forma spoofingu).<\/p>\n\n\n\n

Manipulacja innymi sygna\u0142ami sterowania:<\/strong> Opr\u00f3cz GPS, drony polegaj\u0105 na r\u00f3\u017cnych kana\u0142ach komunikacji z operatorem \u2013 i one tak\u017ce mog\u0105 by\u0107 celem ataku typu spoofing. Przyk\u0142adowo, wiele dron\u00f3w konsumenckich komunikuje si\u0119 przez \u0142\u0105cze Wi-Fi lub inne protoko\u0142y radiowe, kt\u00f3re nieraz s\u0105 s\u0142abo zabezpieczone. Haker mo\u017ce spr\u00f3bowa\u0107 podszy\u0107 si\u0119 pod kontroler<\/strong> drona lub sie\u0107 Wi-Fi, z kt\u00f3r\u0105 dron jest po\u0142\u0105czony. Je\u017celi protok\u00f3\u0142 nie jest szyfrowany lub posiada luki, intruz mo\u017ce przej\u0105\u0107 sesj\u0119 sterowania<\/em>. Znane s\u0105 przypadki atak\u00f3w, gdzie przejmowano kontrol\u0119 nad cudzym dronem w locie<\/strong> \u2013 np. projekt SkyJack<\/em> pokaza\u0142, \u017ce przy u\u017cyciu drona wyposa\u017conego w komputer Raspberry Pi mo\u017cna wyszukiwa\u0107 w okolicy inne drony Parrot AR.Drone i od\u0142\u0105cza\u0107 je od ich operator\u00f3w, przejmuj\u0105c nad nimi kontrol\u0119 przez Wi-Fi\u200b. W innym eksperymencie zaprezentowano urz\u0105dzenie Icarus<\/em>, kt\u00f3re potrafi emitowa\u0107 sfa\u0142szowane sygna\u0142y standardu DSMx (popularny w aparaturach RC), przejmuj\u0105c kontrol\u0119 nad dronem poprzez podstawienie silniejszego sygna\u0142u komend<\/strong>\u200b. Tego typu ataki wymagaj\u0105 du\u017cej wiedzy o protoko\u0142ach danego producenta, ale s\u0105 wykonalne \u2013 w praktyce stanowi\u0105 one cybernetyczny odpowiednik<\/em> zag\u0142uszania. Co wi\u0119cej, pojawiaj\u0105 si\u0119 komercyjne systemy przejmowania kontroli<\/em> nad dronem (tzw. protocol takeover<\/strong>) \u2013 zamiast go zag\u0142usza\u0107, system wchodzi w rol\u0119 \u201efa\u0142szywej stacji bazowej\u201d dla drona i nakazuje mu np. wyl\u0105dowa\u0107. Przyk\u0142adem s\u0105 rozwi\u0105zania wykorzystuj\u0105ce protoko\u0142y C2<\/strong> dron\u00f3w (Command & Control) \u2013 np. przechwytuj\u0105 sygna\u0142 DJI Lightbridge\/OcuSync i wysy\u0142aj\u0105 komend\u0119 powrotu lub l\u0105dowania. Takie podej\u015bcie jest niezwykle atrakcyjne, bo unieszkodliwia drona bez emisji szumu radiowego<\/em> dooko\u0142a, ale wymaga in\u017cynierii wstecznej protoko\u0142\u00f3w i dzia\u0142a zwykle tylko na okre\u015blone modele.<\/p>\n\n\n\n

Skuteczno\u015b\u0107 i ograniczenia spoofingu:<\/strong> Atak GPS spoofing jest tym trudniejszy do obrony, \u017ce dron nie zawsze wykryje, i\u017c sygna\u0142 zosta\u0142 sfa\u0142szowany. Niekt\u00f3re nowoczesne drony maj\u0105 jednak czujniki inercyjne i barometry \u2013 je\u015bli dane z GPS nagle staj\u0105 si\u0119 sprzeczne z odczytami z IMU, autopilot mo\u017ce podejrzewa\u0107 b\u0142\u0105d i np. prze\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 w tryb ATTI (stabilizacja bez GPS). Ponadto spoofing sygna\u0142\u00f3w nawigacyjnych mo\u017ce mie\u0107 nieprzewidziane efekty<\/strong> \u2013 zamiast p\u0142ynnie przej\u0105\u0107 kontrol\u0119, dron mo\u017ce zacz\u0105\u0107 zachowywa\u0107 si\u0119 chaotycznie, np. gwa\u0142townie korygowa\u0107 kurs, co grozi kraks\u0105. Mimo to, w sytuacjach gdy zwyk\u0142y jammer nie zadzia\u0142a (np. dron autonomiczny bez \u0142\u0105cza radiowego), spoofing bywa jedyn\u0105 opcj\u0105 \u201esoft-kill\u201d. Warto doda\u0107, \u017ce takie dzia\u0142ania s\u0105 nielegalne<\/strong> w wielu krajach podobnie jak jamming, poniewa\u017c fa\u0142szowanie sygna\u0142\u00f3w GPS mo\u017ce oddzia\u0142ywa\u0107 na inne podmioty (o czym szerzej w sekcji 5).<\/p>\n\n\n\n

4. Inne technologie zak\u0142\u00f3cania i neutralizacji dron\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zak\u0142\u00f3canie telemetrii i sygna\u0142u wideo:<\/strong> Poza sygna\u0142ami steruj\u0105cymi i GPS, drony wysy\u0142aj\u0105 do operatora dane telemetryczne i obraz z kamery (FPV). Cz\u0119sto u\u017cywa si\u0119 do tego odr\u0119bnego pasma (np. 5,8 GHz dla wideo, gdy 2,4 GHz zaj\u0119te jest przez sterowanie). Zag\u0142uszacze potrafi\u0105 blokowa\u0107 r\u00f3wnocze\u015bnie<\/em> oba kana\u0142y \u2013 emituj\u0105c zak\u0142\u00f3cenia w kilku pasmach na raz\u200b. Zablokowanie kana\u0142u wideo nie unieruchomi wprawdzie drona fizycznie, ale o\u015blepi operatora<\/strong> \u2013 brak podgl\u0105du z kamery utrudnia sterowanie i mo\u017ce zmusi\u0107 intruza do wycofania drona. Podobnie przerwanie telemetrii (danych o po\u0142o\u017ceniu, wysoko\u015bci, stanie baterii) odbiera pilotowi wa\u017cne informacje. W zastosowaniach wojskowych lub policyjnych zak\u0142\u00f3canie kana\u0142u wideo ma znaczenie, bo uniemo\u017cliwia dronowi prowadzenie zwiadu. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 dron\u00f3w cywilnych u\u017cywa tych samych cz\u0119stotliwo\u015bci do sterowania i transmisji danych<\/strong>, wi\u0119c zazwyczaj jeden jammer<\/em> potrafi odci\u0105\u0107 zar\u00f3wno komendy, jak i obraz naraz.<\/p>\n\n\n\n

Bronie skierowanej energii (DEW):<\/strong> Kolejn\u0105 kategori\u0105 \u015brodk\u00f3w przeciw dronom s\u0105 systemy kinetyczne lub energetyczne<\/strong>, kt\u00f3re nie bazuj\u0105 na zak\u0142\u00f3caniu sygna\u0142\u00f3w radiowych, lecz fizycznie niszcz\u0105 lub uszkadzaj\u0105 drona<\/strong> zdalnie. Przyk\u0142adem s\u0105 tzw. Directed Energy Weapons (DEW)<\/strong>, czyli bronie wykorzystuj\u0105ce skierowan\u0105 energi\u0119 \u2013 najcz\u0119\u015bciej wysokoenergetyczne lasery<\/strong> lub mikrofale o du\u017cej mocy<\/strong>. Laserowy system anty-dronowy potrafi w u\u0142amki sekund przepali\u0107 newralgiczne elementy drona<\/strong> (np. jego elektronik\u0119 pok\u0142adow\u0105, czujniki optyczne lub nawet konstrukcj\u0119 p\u0142atowca). Takie rozwi\u0105zania s\u0105 rozwijane m.in. przez wojsko (np. izraelski system Drone Dome wyposa\u017cony w laser o mocy kilkudziesi\u0119ciu kW). Z kolei bro\u0144 mikrofalowa (HPM)<\/strong> emituje siln\u0105 wi\u0105zk\u0119 fal elektromagnetycznych o du\u017cej energii (impuls elektromagnetyczny, EMP) w kierunku drona\u200b. Impuls ten zak\u0142\u00f3ca lub niszczy elektronik\u0119<\/strong> celu poprzez indukowanie przepi\u0119\u0107 \u2013 w efekcie dron mo\u017ce natychmiast si\u0119 wy\u0142\u0105czy\u0107 lub dozna\u0107 uszkodze\u0144 uk\u0142ad\u00f3w steruj\u0105cych\u200b. Ogromn\u0105 zalet\u0105 HPM jest to, \u017ce dzia\u0142a niezale\u017cnie od cz\u0119stotliwo\u015bci sterowania drona<\/em> \u2013 nawet dron korzystaj\u0105cy z \u0142\u0105czno\u015bci 4G\/5G czy autonomiczny GPS mo\u017ce zosta\u0107 powalony, bo atak dotyczy sprz\u0119tu, a nie sygna\u0142u. Ponadto efekt jest natychmiastowy. Wad\u0105 jest brak selektywno\u015bci<\/strong>: taka bro\u0144 oddzia\u0142uje na ca\u0142\u0105 elektronik\u0119 w polu ra\u017cenia (mo\u017ce \u201eusma\u017cy\u0107\u201d r\u00f3wnie\u017c pobliskie urz\u0105dzenia postronne)\u200b, chyba \u017ce zastosuje si\u0119 odpowiednio ukszta\u0142towan\u0105 anten\u0119 kierunkow\u0105 dla zaw\u0119\u017cenia strefy dzia\u0142ania\u200b.<\/p>\n\n\n\n

Inne metody neutralizacji:<\/strong> Poza domen\u0105 elektromagnetyczn\u0105 stosuje si\u0119 r\u00f3\u017cne fizyczne<\/em> sposoby radzenia sobie z dronami. Do najprostszych nale\u017c\u0105 siatki wystrzeliwane<\/strong> \u2013 z ziemi (np. z wyrzutni pneumatycznej) lub z innego drona przechwytuj\u0105cego \u2013 kt\u00f3re chwytaj\u0105 dron w sie\u0107<\/strong> i unieruchamiaj\u0105 jego \u015bmig\u0142a\u200b. Na dystansie kilkudziesi\u0119ciu metr\u00f3w sieci takie potrafi\u0105 skutecznie przechwyci\u0107 ma\u0142e UAV bez u\u017cycia elektroniki. Innym rozwi\u0105zaniem testowanym przez niekt\u00f3re s\u0142u\u017cby by\u0142y drony drapie\u017cne<\/em> (np. or\u0142y tresowane do zrzucania dron\u00f3w czy specjalne drony ze szponami chwytaj\u0105cymi). Te metody jednak maj\u0105 ograniczony zasi\u0119g i wymagaj\u0105 sporej precyzji, przez co w praktyce ust\u0119puj\u0105 systemom elektronicznym. Cz\u0119sto wi\u0119c \u0142\u0105cze si\u0119 r\u00f3\u017cne techniki<\/strong>: nowoczesne systemy C-UAS (Counter-UAV)<\/em> s\u0105 wielowarstwowe<\/strong> \u2013 najpierw nast\u0119puje detekcja (radar, kamera, czujnik RF), potem pr\u00f3ba soft-kill<\/strong> (jamming\/spoofing), a gdy to zawiedzie \u2013 hard-kill<\/strong> (laser, sie\u0107 lub pocisk). Na przyk\u0142ad system RAFAEL Drone Dome integruje radar, g\u0142owic\u0119 optyczn\u0105 i zag\u0142uszacze RF<\/strong> do zak\u0142\u00f3cania komend, a w wariancie rozszerzonym posiada te\u017c modu\u0142 laserowy<\/strong> do zestrzeliwania dron\u00f3w\u200b. Podobnie systemy ameryka\u0144skie testuj\u0105 najpierw \u015brodki elektroniczne (kt\u00f3re nie powoduj\u0105 kolateralnych zniszcze\u0144), a w ostateczno\u015bci si\u0119gaj\u0105 po kinetyk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\u0141\u0105czenie metod zak\u0142\u00f3cania:<\/strong> W ramach samych technik elektronicznych mo\u017cna tak\u017ce \u0142\u0105czy\u0107 metody dla wi\u0119kszej skuteczno\u015bci. Przyk\u0142adowo, jednoczesne zag\u0142uszanie \u0142\u0105cza sterowania i spoofing GPS<\/strong> zapewnia, \u017ce dron nie tylko traci kontakt z operatorem, ale i nie mo\u017ce bezpiecznie nawigowa\u0107 autonomicznie \u2013 to zwi\u0119ksza szans\u0119 na jego szybkie unieszkodliwienie. Innym wyzwaniem jest rosn\u0105ca r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 kana\u0142\u00f3w komunikacji u\u017cywanych przez drony. Pojawiaj\u0105 si\u0119 modele korzystaj\u0105ce z sieci kom\u00f3rkowych 4G\/5G<\/strong> zamiast tradycyjnego radia \u2013 w testach wykazano, \u017ce dron z linkiem<\/em> kom\u00f3rkowym (np. Hubsan Zino Mini Pro z opcj\u0105 4G) potrafi\u0142 oprze\u0107 si\u0119 klasycznemu zag\u0142uszaniu radiowemu<\/strong>\u200b. W takich sytuacjach konieczne mo\u017ce by\u0107 albo zak\u0142\u00f3canie sygna\u0142u 4G (co jest trudne i niebezpieczne dla infrastruktury telekomunikacyjnej), albo w\u0142a\u015bnie u\u017cycie technik jak HPM b\u0105d\u017a przej\u0119cie protoko\u0142\u00f3w sieciowych<\/strong> drona. Trend ten wskazuje, \u017ce przysz\u0142e systemy anty-dronowe musz\u0105 by\u0107 elastyczne<\/strong>, \u0142\u0105cz\u0105c np. zak\u0142\u00f3canie RF z atakami cybernetycznymi na infrastruktur\u0119 komunikacyjn\u0105 drona.<\/p>\n\n\n\n

5. Potencjalne skutki uboczne stosowania zag\u0142uszaczy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zak\u0142\u00f3cenia innych system\u00f3w nawigacji i \u0142\u0105czno\u015bci:<\/strong> Stosowanie zag\u0142uszaczy niesie powa\u017cne ryzyko ubocznego oddzia\u0142ywania<\/em> na legalne systemy radiowe w okolicy. Sygna\u0142y GNSS (GPS, Galileo, GLONASS) s\u0105 wykorzystywane powszechnie \u2013 nie tylko przez drony, ale te\u017c przez samoloty, statki, samochody i smartfony. Zag\u0142uszenie GPS w szerszym promieniu mo\u017ce zak\u0142\u00f3ci\u0107 nawigacj\u0119 tych u\u017cytkownik\u00f3w<\/strong>, stwarzaj\u0105c zagro\u017cenie dla bezpiecze\u0144stwa. Odnotowano przypadki, gdy wojskowe systemy walki radioelektronicznej podczas konfliktu zak\u0142\u00f3ci\u0142y GPS na tyle, \u017ce cywilne urz\u0105dzenia na du\u017cym obszarze pokazywa\u0142y b\u0142\u0119dne po\u0142o\u017cenie \u2013 np. na Ukrainie stosowanie spoofingu GPS przez wojsko zmienia\u0142o lokalizacj\u0119 tysi\u0119cy telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych<\/strong> (telefony \u201emy\u015bla\u0142y\u201d, \u017ce s\u0105 nagle w innej strefie czasowej)\u200b. Taka sytuacja mo\u017ce prowadzi\u0107 do chaosu (ludzie sp\u00f3\u017aniaj\u0105 si\u0119 na poci\u0105gi, mapy prowadz\u0105 w z\u0142e miejsca itp.). Nawet kr\u00f3tkotrwa\u0142e zak\u0142\u00f3cenie GPS<\/strong> mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na systemy synchronizacji czasu w sieciach telekomunikacyjnych czy energetycznych. Je\u015bli chodzi o pasma sterowania dron\u00f3w (2,4 GHz, 5,8 GHz), one r\u00f3wnie\u017c s\u0105 u\u017cywane przez inne urz\u0105dzenia: Wi-Fi, Bluetooth, sieci bezprzewodowe<\/strong>. Uruchomienie jammera w pobli\u017cu mo\u017ce skutkowa\u0107 np. przerwaniem po\u0142\u0105cze\u0144 Wi-Fi, zak\u0142\u00f3ceniem kamer bezprzewodowych, alarm\u00f3w, a w skrajnych przypadkach nawet komunikacji ratunkowej (np. cz\u0119\u015b\u0107 pasm 433 MHz czy 868 MHz u\u017cywanych przez drony racingowe pokrywa si\u0119 z pasmami czujnik\u00f3w alarmowych). W raporcie Robin Radar wskazano, \u017ce zag\u0142uszacze mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na inne transmisje radiowe i powodowa\u0107 nieprzewidziane zachowanie drona<\/strong>, np. wys\u0142anie go w nieplanowane miejsce\u200b. Szczeg\u00f3lnie niebezpieczne jest stosowanie zak\u0142\u00f3ce\u0144 w pobli\u017cu lotnisk \u2013 silne emisje na cz\u0119stotliwo\u015bciach zbli\u017conych do pasm lotniczych mog\u0105 teoretycznie zaburzy\u0107 komunikacj\u0119 pilot-wie\u017ca czy systemy ILS. Co wi\u0119cej, je\u015bli dron zostanie zag\u0142uszony w pobli\u017cu lotniska, a jego procedura failsafe to powr\u00f3t do domu<\/em>, to domy\u015blny \u201eHome\u201d mo\u017ce le\u017ce\u0107 w\u0142a\u015bnie na terenie lotniska \u2013 istnieje ryzyko, \u017ce zamiast oddali\u0107 intruza, zak\u0142\u00f3cenie sprowadzi go w niebezpieczne miejsce<\/em>\u200b.<\/p>\n\n\n\n

Zagro\u017cenia dla system\u00f3w lotniczych:<\/strong> Zak\u0142\u00f3canie sygna\u0142\u00f3w nawigacyjnych samolot\u00f3w jest surowo zabronione \u2013 jednak nawet niezamierzone efekt uboczny mo\u017ce by\u0107 niebezpieczny. Wsp\u00f3\u0142czesne samoloty pasa\u017cerskie korzystaj\u0105 z GPS (wraz z inercj\u0105) do nawigacji, s\u0142u\u017cby ruchu lotniczego u\u017cywaj\u0105 GPS do \u015bledzenia (ADS-B), a l\u0105dowania precyzyjne coraz cz\u0119\u015bciej wspomagane s\u0105 systemami GBAS bazuj\u0105cymi na sygnale satelitarnym. Zag\u0142uszacz u\u017cyty w niew\u0142a\u015bciwym miejscu m\u00f3g\u0142by zak\u0142\u00f3ci\u0107 te systemy<\/strong>, stwarzaj\u0105c ryzyko dla wielu ludzi. Dlatego wok\u00f3\u0142 lotnisk w og\u00f3le nie stosuje si\u0119 klasycznych jammer\u00f3w \u2013 nawet wojsko unika tego w takich obszarach. Przyk\u0142adowo, po incydencie z dronem na lotnisku Gatwick w 2018 r. pocz\u0105tkowo rozwa\u017cano u\u017cycie zag\u0142uszaczy do ochrony przestrzeni, ale obawiano si\u0119 zak\u0142\u00f3ce\u0144 m.in. w systemach nawigacyjnych lotniska. Zamiast tego postawiono na systemy detekcji i kontrolowane<\/em> pr\u00f3by przechwycenia dron\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ograniczenia prawne:<\/strong> Z uwagi na powy\u017csze zagro\u017cenia, u\u017cycie zag\u0142uszaczy jest \u015bci\u015ble reglamentowane prawnie<\/strong>. W wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w cywilom absolutnie nie wolno stosowa\u0107 urz\u0105dze\u0144 zak\u0142\u00f3caj\u0105cych jakiekolwiek cz\u0119stotliwo\u015bci radiowe \u2013 jest to traktowane na r\u00f3wni z zak\u0142\u00f3caniem legalnej komunikacji i podlega sankcjom. W USA Federalna Komisja \u0141\u0105czno\u015bci (FCC) jasno stwierdza, \u017ce stosowanie jammer\u00f3w (czy to kom\u00f3rkowych, GPS czy dronowych) narusza prawo federalne<\/strong>\u200b. Co istotne, zakaz ten dotyczy nie tylko os\u00f3b prywatnych, ale nawet w\u0142adz stanowych i lokalnych<\/em>. W praktyce tylko wojsko i wybrane s\u0142u\u017cby federalne<\/strong> mog\u0105 legalnie u\u017cywa\u0107 tej technologii, i to w okre\u015blonych sytuacjach. W Unii Europejskiej obowi\u0105zuj\u0105 podobne regulacje \u2013 urz\u0105dzenia zag\u0142uszaj\u0105ce nie maj\u0105 certyfikacji CE i ich u\u017cycie (poza wojskiem) jest zabronione jako emituj\u0105ce niezg\u0142oszone sygna\u0142y radiowe. W Polsce np. u\u017cycie zag\u0142uszacza cz\u0119stotliwo\u015bci radiowych przez osob\u0119 nieuprawnion\u0105 mo\u017ce by\u0107 potraktowane jako przest\u0119pstwo z zakresu Prawa telekomunikacyjnego. Istniej\u0105 nieliczne wyj\u0105tki \u2013 np. s\u0142u\u017cby wi\u0119zienne w niekt\u00f3rych krajach uzyska\u0142y zgod\u0119 na instalacj\u0119 jammer\u00f3w GSM w wi\u0119zieniach (by blokowa\u0107 telefony kom\u00f3rkowe przemycane przez wi\u0119\u017ani\u00f3w). Jednak nawet policja zazwyczaj nie dysponuje zag\u0142uszaczami dron\u00f3w na co dzie\u0144; w sytuacjach zagro\u017cenia bezpiecze\u0144stwa publicznego zazwyczaj wzywane s\u0105 wyspecjalizowane jednostki<\/strong> (np. wojsko, ABW), kt\u00f3re posiadaj\u0105 stosowny sprz\u0119t.<\/p>\n\n\n\n

Skutki prawne incydent\u00f3w z jammerami:<\/strong> Ze wzgl\u0119du na restrykcje, praktyczne u\u017cycie zag\u0142uszaczy w cywilu jest bardzo ograniczone<\/strong>. Nawet je\u015bli dron lata nielegalnie, lokalne w\u0142adze cz\u0119sto nie mog\u0105 same go zak\u0142\u00f3ci\u0107 \u2013 musz\u0105 czeka\u0107 na organ federalny lub wojskowy\u200b. To rodzi frustracj\u0119, gdy\u017c np. nad stadionem czy lotniskiem lata dron, a policja ma zwi\u0105zane r\u0119ce. Trwaj\u0105 prace nad zmian\u0105 przepis\u00f3w, ale ostro\u017cno\u015b\u0107 wynika z ch\u0119ci unikni\u0119cia sytuacji, gdzie prywatne podmioty zak\u0142\u00f3caj\u0105 co popadnie (np. kto\u015b zestrzeliwuje drona s\u0105siada \u201edla sportu\u201d i przy okazji zak\u0142\u00f3ca sie\u0107 Wi-Fi w okolicy). Dop\u00f3ki technologia zak\u0142\u00f3cania nie stanie si\u0119 bardziej precyzyjna i bezpieczna<\/strong>, prawodawcy hamuj\u0105 przed powszechnym udost\u0119pnieniem jej nawet str\u00f3\u017com prawa. W efekcie wi\u0119kszo\u015b\u0107 zastosowa\u0144 ogranicza si\u0119 do wojska, ochrony VIP-\u00f3w i wa\u017cnych wydarze\u0144<\/strong> oraz ochrony infrastruktury krytycznej na zlecenie rz\u0105dowe\u200b. Przyk\u0142adowo, podczas wizyt g\u0142\u00f3w pa\u0144stw czy wydarze\u0144 takich jak olimpiady \u2013 stref\u0119 powietrzn\u0105 zabezpieczaj\u0105 zwykle jednostki wojskowe ze sprz\u0119tem C-UAS. W strefach walk (np. konflikty na Bliskim Wschodzie, wojna w Ukrainie) zag\u0142uszanie jest powszechnie stosowane jako element walki radioelektronicznej, ale tam z kolei nikt nie przejmuje si\u0119 zak\u0142\u00f3ceniem np. sieci Wi-Fi cywil\u00f3w. Niemniej, nawet wojsko musi uwa\u017ca\u0107 \u2013 wspomniany przypadek Ukrainy pokaza\u0142, \u017ce spoofing\/jamming dron\u00f3w mo\u017ce oddzia\u0142ywa\u0107 na ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105<\/strong>, co jest niepo\u017c\u0105dane i mo\u017ce narusza\u0107 prawo mi\u0119dzynarodowe (je\u015bli np. zak\u0142\u00f3ci si\u0119 sygna\u0142y ratownicze czy loty rejsowe).<\/p>\n\n\n\n

6. Nowoczesne technologie minimalizuj\u0105ce ryzyko zak\u0142\u00f3ce\u0144 dla innych system\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wyzwania zwi\u0105zane z ubocznymi skutkami zag\u0142uszania sk\u0142aniaj\u0105 producent\u00f3w do tworzenia bardziej inteligentnych i selektywnych system\u00f3w<\/strong> antydronowych. Celem jest unieszkodliwienie drona przy maksymalnym ograniczeniu wp\u0142ywu<\/em> na otoczenie. Poni\u017cej kilka kierunk\u00f3w rozwoju:<\/p>\n\n\n\n

Kierunkowe systemy zak\u0142\u00f3caj\u0105ce:<\/strong> Zamiast nadawa\u0107 sygna\u0142 we wszystkich kierunkach, nowoczesne jammery wykorzystuj\u0105 anteny kierunkowe o du\u017cym zysku<\/strong> oraz uk\u0142ady celuj\u0105ce. Dzi\u0119ki temu zak\u0142\u00f3caj\u0105cy sygna\u0142 radiowy jest skupiony w w\u0105skiej wi\u0105zce<\/strong> skierowanej na drona, podobnie jak dzia\u0142a reflektor \u2013 moc jest koncentrowana tam, gdzie trzeba, a wycieki<\/em> na boki s\u0105 zminimalizowane. Takie podej\u015bcie znacznie redukuje kolateralne zak\u0142\u00f3cenia<\/strong>: inne urz\u0105dzenia poza w\u0105skim sto\u017ckiem nie odczuj\u0105 silnego sygna\u0142u\u200b. Anteny kierunkowe zwi\u0119kszaj\u0105 te\u017c skuteczny zasi\u0119g (dzi\u0119ki wi\u0119kszemu nat\u0119\u017ceniu pola w kierunku celu). Wad\u0105 jest konieczno\u015b\u0107 precyzyjnego namierzania<\/em> drona \u2013 dlatego stosuje si\u0119 cz\u0119sto sterowane g\u0142owice obrotowe lub fazowane uk\u0142ady anten (phased array<\/em>), kt\u00f3re mog\u0105 elektronicznie zmienia\u0107 kierunek wi\u0105zki. Inteligentne systemy kierunkowego zak\u0142\u00f3cania<\/strong> s\u0105 ju\u017c dost\u0119pne komercyjnie \u2013 np. nowoczesne zag\u0142uszacze dla wi\u0119zie\u0144 potrafi\u0105 precyzyjnie celowa\u0107 w pasma u\u017cywane przez drony<\/strong>, zapewniaj\u0105c skuteczn\u0105 neutralizacj\u0119 bez zak\u0142\u00f3cania innych komunikacji<\/em> (np. wi\u0119ziennych radio\u0142\u0105czno\u015bci)\u200b. Takie urz\u0105dzenia automatycznie wykrywaj\u0105 drona i dostosowuj\u0105 parametry zak\u0142\u00f3ce\u0144 w czasie rzeczywistym<\/strong>, co czyni je bardzo wszechstronnymi. W literaturze podkre\u015bla si\u0119, \u017ce nowoczesne zag\u0142uszacze RF wyposa\u017cone w anteny kierunkowe potrafi\u0105 skupi\u0107 moc na wybranym obszarze, minimalizuj\u0105c interferencje poboczne<\/em>\u200b. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, kierunkowo\u015b\u0107<\/strong> to klucz do \u201ebezpieczniejszego\u201d zag\u0142uszania.<\/p>\n\n\n\n

Algorytmy AI\/ML w identyfikacji sygna\u0142\u00f3w:<\/strong> Kolejnym trendem jest wykorzystanie sztucznej inteligencji<\/strong> i uczenia maszynowego do rozpoznawania i klasyfikacji sygna\u0142\u00f3w dron\u00f3w. Zamiast zag\u0142usza\u0107 ka\u017cde wykryte RF w pa\u015bmie 2,4\/5,8 GHz, system mo\u017ce najpierw ustali\u0107, czy dany sygna\u0142 pochodzi od drona czy np. od routera Wi-Fi<\/strong>. Dzi\u0119ki temu jamming<\/em> staje si\u0119 bardziej selektywny<\/em>. Przyk\u0142adowo, analiza widma i cech modulacji mo\u017ce pozwoli\u0107 odr\u00f3\u017cni\u0107 sygna\u0142 protoko\u0142u DJI Lightbridge od zwyk\u0142ego sygna\u0142u WLAN. Ju\u017c teraz niekt\u00f3re zaawansowane detektory dron\u00f3w (np. skanery RF z bazami sygnatur) identyfikuj\u0105 model drona po emisji radiowej<\/strong> \u2013 potrafi\u0105 np. rozpozna\u0107 adresy MAC kontrolera Wi-Fi lub unikatowe wzorce telemetrii\u200b. Taka identyfikacja mo\u017ce pos\u0142u\u017cy\u0107 do automatycznego dobrania metody neutralizacji<\/strong>: je\u015bli system rozpozna wojskowego drona na cz\u0119stotliwo\u015bci X, mo\u017ce zdecydowa\u0107 si\u0119 na zag\u0142uszanie tylko tego jednego kana\u0142u kierunkowo. Je\u015bli zidentyfikuje np. drona DJI, mo\u017ce uruchomi\u0107 modu\u0142 przej\u0119cia protoko\u0142u zamiast zag\u0142uszania. R\u00f3wnocze\u015bnie AI mo\u017ce monitorowa\u0107 skuteczno\u015b\u0107<\/em> \u2013 np. je\u015bli mimo zak\u0142\u00f3ce\u0144 dron dalej si\u0119 porusza, system wykryje, \u017ce mo\u017ce on u\u017cywa\u0107 alternatywnej komunikacji i podejmie inne kroki (to na razie koncepcje, ale rozwijane). Uczenie maszynowe pomaga te\u017c w wykrywaniu samego zag\u0142uszania<\/strong> \u2013 co jest inn\u0105 stron\u0105 medalu: dron mo\u017ce by\u0107 wyposa\u017cony w algorytmy wykrywaj\u0105ce, \u017ce jest zak\u0142\u00f3cany (poprzez monitorowanie jako\u015bci linku) i np. przej\u015b\u0107 na tryb autonomiczny lub awaryjny wcze\u015bniej, \u017ceby bezpieczniej wyl\u0105dowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Przysz\u0142o\u015bciowe rozwi\u0105zania ograniczaj\u0105ce skutki uboczne:<\/strong> W przysz\u0142o\u015bci mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 coraz bardziej skoordynowanych i subtelnych<\/em> metod walki z dronami. Jednym z kierunk\u00f3w jest integracja system\u00f3w C-UAS z infrastruktur\u0105 komunikacyjn\u0105<\/strong> \u2013 np. drony komercyjne b\u0119d\u0105 wyposa\u017cone w nadajniki Remote ID (zdalnej identyfikacji), co pozwoli systemom obronnym odr\u00f3\u017cni\u0107 \u201eprzyjaciela od wroga\u201d i namierzy\u0107 tylko nieautoryzowane drony<\/strong>. To zmniejszy potrzeb\u0119 og\u00f3lnego zag\u0142uszania \u2013 zamiast tego b\u0119dzie mo\u017cna skierowa\u0107 precyzyjn\u0105 akcj\u0119 przeciw konkretnemu obiektowi. Innym kierunkiem jest wykorzystanie sieci 5G i chmury<\/strong> do przeciwdzia\u0142ania dronom: np. dron-naruszyciel zostanie wykryty przez sie\u0107 kom\u00f3rkow\u0105 (po sygnale 5G) i mo\u017cna go od\u0142\u0105czy\u0107 od sieci lub spowodowa\u0107 odmow\u0119 us\u0142ug (cho\u0107 to bardziej teoria). Kolateralne skutki<\/strong> b\u0119dzie te\u017c minimalizowa\u0107 lepsza koordynacja mi\u0119dzy s\u0142u\u017cbami<\/strong> \u2013 np. przed u\u017cyciem zak\u0142\u00f3cacza s\u0142u\u017cby sprawdz\u0105, czy w pobli\u017cu nie ma operacji ratunkowej czy l\u0105duj\u0105cego samolotu. By\u0107 mo\u017ce pojawi\u0105 si\u0119 dynamiczne b\u0105ble zak\u0142\u00f3ce\u0144<\/em> \u2013 system wyliczy minimalny potrzebny zakres cz\u0119stotliwo\u015bci i obszar, by unieszkodliwi\u0107 drona, i tylko tam zastosuje zak\u0142\u00f3cenie. Ju\u017c teraz testuje si\u0119 adaptacyjne filtry<\/strong> w zag\u0142uszaczach, kt\u00f3re maj\u0105 zapewni\u0107, \u017ce poza w\u0105skim oknem nic wi\u0119cej nie ucierpi\u200b.<\/p>\n\n\n\n

Warto wspomnie\u0107 te\u017c o rozwi\u0105zaniach polegaj\u0105cych na przej\u0119ciu kontroli zamiast zag\u0142uszania<\/strong> \u2013 np. systemy cyber C-UAS<\/em> (jak izraelski D-Fend) wyspecjalizowane w bezpiecznym sprowadzaniu dron\u00f3w na ziemi\u0119 poprzez ich w\u0142asny protok\u00f3\u0142. Takie systemy s\u0105 bardzo obiecuj\u0105ce, bo praktycznie nie emituj\u0105 zak\u0142\u00f3ce\u0144 w eter \u2013 niestety, ka\u017cdy producent dron\u00f3w ma inne protoko\u0142y i szyfrowania, wi\u0119c uniwersalno\u015b\u0107 takich rozwi\u0105za\u0144 jest ograniczona.<\/p>\n\n\n\n

Podsumowanie:<\/strong> Zak\u0142\u00f3canie sygna\u0142u dron\u00f3w jest skutecznym sposobem neutralizacji zagro\u017ce\u0144, ale wymaga ogromnej ostro\u017cno\u015bci. Technologia ewoluuje od prostych jammer\u00f3w<\/em> szumowych do inteligentnych, kierunkowych system\u00f3w z elementami analizy sygna\u0142u i spoofingu. Przyk\u0142ady realnych zastosowa\u0144 \u2013 od ochrony lotnisk, poprzez zabezpieczenia wi\u0119zie\u0144, a\u017c po pole walki na Ukrainie \u2013 pokazuj\u0105 zar\u00f3wno potencja\u0142, jak i ryzyka tych metod. Skuteczno\u015b\u0107 zak\u0142\u00f3cania dron\u00f3w jest wysoka<\/strong>, lecz zawsze istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 obej\u015bcia (np. przez autonomi\u0119 drona czy zmian\u0119 pasma). Wyzwania<\/strong> na przysz\u0142o\u015b\u0107 to nad\u0105\u017canie za post\u0119pem w technologii dron\u00f3w (szyfrowane \u0142\u0105cza, komunikacja satelitarna, 5G), zapewnienie bezpiecze\u0144stwa pobocznych system\u00f3w<\/strong> oraz stworzenie ram prawnych<\/strong> pozwalaj\u0105cych u\u017cywa\u0107 tych narz\u0119dzi wtedy, gdy s\u0105 naprawd\u0119 potrzebne. Mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce przysz\u0142e systemy anty-dronowe b\u0119d\u0105 coraz bardziej przypomina\u0107 chirurgiczne narz\u0119dzia<\/strong>, kt\u00f3re unieszkodliwiaj\u0105 tylko cel, nie czyni\u0105c szkody reszcie \u015bwiata \u2013 a do tego czasu kluczowe jest rozwijanie technologii reaktywnych, kierunkowych i opartych na inteligentnej identyfikacji sygna\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. UAV Coach \u2013 Drone Jammers: An Inside Look at CUAS Tools<\/em>\u200b uavcoach.com<\/a><\/li>\n\n\n\n
  2. Robin Radar \u2013 10 Types of Counter-Drone Technology<\/em> (Jammers, GPS spoofers, HPM)\u200brobinradar.com<\/a><\/li>\n\n\n\n
  3. ACASOM \u2013 Diving Into Types of Drone Signal Jammers<\/em> (opis RF, hybrydowych i kierunkowych zag\u0142uszaczy)\u200b acasom.com<\/a><\/li>\n\n\n\n
  4. Cibecchini et al. \u2013 Reactive Jamming: Future Internet 2025<\/em> (definicja i efektywno\u015b\u0107 zag\u0142uszania reaktywnego)\u200b mdpi.com<\/a><\/li>\n\n\n\n
  5. Nam et al. \u2013 Reactive Jamming for Commercial Drones<\/em> (technika zag\u0142uszania FHSS s\u0142abym sygna\u0142em w w\u0105skim pa\u015bmie)\u200b sciencepubco.com<\/a><\/li>\n\n\n\n
  6. UnmannedSystemsTechnology \u2013 GPS\/GNSS Spoofing Technology for Drones<\/em> (zasada dzia\u0142ania spoofingu GNSS)\u200b unmannedsystemstechnology.com<\/a><\/li>\n\n\n\n
  7. \u200bThe Record \u2013 Ukrainian military\u2019s anti-drone GPS spoofing\u2026<\/em> (przyk\u0142ad spoofingu w Ukrainie i wp\u0142yw na cywilne GPS)\u200b therecord.media<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
      \n
    1. Samy Kamkar \u2013 SkyJack project<\/em> (przej\u0119cie dron\u00f3w Parrot przez Wi-Fi)\u200b github.com<\/a><\/li>\n\n\n\n
    2. The Hacker News \u2013 Icarus device hijacks drones mid-flight<\/em>\u200b thehackernews.com<\/a><\/li>\n\n\n\n
    3. MDPI (Silva, Tavares 2024) \u2013 Jamming and Spoofing Techniques for Drone Neutralization<\/em> (typy zak\u0142\u00f3ce\u0144: barrage, skuteczno\u015b\u0107 vs drony 4G)\u200b mdpi.com<\/a><\/li>\n\n\n\n
    4. FCC \u2013 ostrze\u017cenie prawne dot. u\u017cywania zag\u0142uszaczy (via UAV Coach)\u200b uavcoach.com<\/a><\/li>\n\n\n\n
    5. MADDOS \u2013 specyfikacja system\u00f3w jammer\u00f3w (przeno\u015bny, stacjonarny, reaktywny)\u200b maddos.com<\/a><\/li>\n\n\n\n
    6. Netline (Tech blog) \u2013 Advanced RF jamming in prisons against drones<\/em> (precyzyjne zag\u0142uszanie cz\u0119stotliwo\u015bci dron\u00f3w, anteny kierunkowe)\u200b netlinetech.com<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

      \u200b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Wprowadzenie: Rosn\u0105ca dost\u0119pno\u015b\u0107 i popularno\u015b\u0107 dron\u00f3w niesie ze sob\u0105 wyzwania dotycz\u0105ce bezpiecze\u0144stwa. W odpowiedzi powsta\u0142y systemy zak\u0142\u00f3caj\u0105ce (tzw. jammery), kt\u00f3re potrafi\u0105 unieszkodliwi\u0107 drona poprzez przerwanie jego \u0142\u0105czno\u015bci lub nawigacji. Poni\u017cszy artyku\u0142 omawia, jak dzia\u0142aj\u0105 zag\u0142uszacze dron\u00f3w, jakie sygna\u0142y najcz\u0119\u015bciej zak\u0142\u00f3caj\u0105 oraz nowe techniki (w tym zag\u0142uszanie reaktywne i spoofing GPS) s\u0142u\u017c\u0105ce do neutralizacji dron\u00f3w. Przedstawiono…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":74,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[10,7,8],"tags":[],"class_list":["post-206","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-wykrywanie-dronow","category-zwalczanie-dronow"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/noflyzone.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/DALL\u00b7E-2024-12-22-16.43.41-A-scene-showing-a-police-officer-conducting-a-check-on-a-person-flying-a-single-drone-with-an-airport-visible-in-the-distant-background.-The-police-o.webp","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/206","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=206"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/206\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":207,"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/206\/revisions\/207"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/74"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=206"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=206"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=206"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}