{"id":213,"date":"2025-03-24T06:43:11","date_gmt":"2025-03-24T06:43:11","guid":{"rendered":"https:\/\/noflyzone.pl\/?p=213"},"modified":"2025-03-24T06:43:11","modified_gmt":"2025-03-24T06:43:11","slug":"zagrozenia-dla-prywatnosci-i-bezpieczenstwa-publicznego-zwiazane-z-uzyciem-dronow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/noflyzone.pl\/?p=213","title":{"rendered":"Zagro\u017cenia dla prywatno\u015bci i bezpiecze\u0144stwa publicznego zwi\u0105zane z  u\u017cyciem dron\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Bezza\u0142ogowe statki powietrzne<\/strong> (drony) sta\u0142y si\u0119 powszechnie dost\u0119pne i znajduj\u0105 wiele po\u017cytecznych zastosowa\u0144. Jednak ich <strong>nieautoryzowane u\u017cycie<\/strong> wi\u0105\u017ce si\u0119 z istotnymi zagro\u017ceniami dla prywatno\u015bci oraz bezpiecze\u0144stwa publicznego. Dynamiczny wzrost liczby dron\u00f3w i zakresu ich mo\u017cliwo\u015bci idzie w parze z <strong>nowymi ryzykami<\/strong> \u2013 eksperci ubezpieczeniowi z firmy Allianz wskazuj\u0105 m.in. na <strong>kolizje<\/strong>, <strong>cyberataki<\/strong> czy nawet <strong>potencjalne akty terrorystyczne<\/strong> z u\u017cyciem dron\u00f3w\u200b.<\/p>\n\n\n\n<p> Poni\u017cej przeanalizowano g\u0142\u00f3wne zagro\u017cenia wynikaj\u0105ce z niekontrolowanego u\u017cycia dron\u00f3w, poparto je przyk\u0142adami incydent\u00f3w w Polsce, om\u00f3wiono specyficzne ryzyka zwi\u0105zane z dronami spoza Europy oraz przedstawiono proces <strong>szacowania ryzyka<\/strong> takich zagro\u017ce\u0144.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">G\u0142\u00f3wne zagro\u017cenia wynikaj\u0105ce z nieautoryzowanego u\u017cycia dron\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Naruszenia prywatno\u015bci:<\/strong> Dron wyposa\u017cony w kamer\u0119, mikrofon czy inne czujniki mo\u017ce <strong>pods\u0142uchiwa\u0107 rozmowy<\/strong> lub <strong>nagrywa\u0107 obraz<\/strong> bez wiedzy os\u00f3b postronnych. W ten spos\u00f3b narusza si\u0119 prywatno\u015b\u0107 obywateli \u2013 urz\u0105dzenie mo\u017ce rejestrowa\u0107 wizerunki os\u00f3b, tablice rejestracyjne pojazd\u00f3w czy nawet dane biometryczne, co stanowi powa\u017cne zagro\u017cenie dla ochrony danych osobowych\u200b. Co wi\u0119cej, ofiary takiej inwigilacji cz\u0119sto nie s\u0105 \u015bwiadome obecno\u015bci drona ani rodzaju danych, jakie on zbiera\u200b. Specjali\u015bci podkre\u015blaj\u0105, \u017ce drony z kamerami i sprz\u0119tem pods\u0142uchowym mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 do <strong>szpiegowania firm i os\u00f3b prywatnych<\/strong>, gromadz\u0105c cenne informacje bez zezwolenia\u200b<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zagro\u017cenia dla infrastruktury krytycznej:<\/strong> Nieuprawnione drony mog\u0105 stwarza\u0107 <strong>bezpo\u015brednie zagro\u017cenie dla kluczowych obiekt\u00f3w infrastruktury<\/strong> \u2013 takich jak sieci energetyczne, systemy telekomunikacyjne czy transportowe. Wykorzystane z\u0142o\u015bliwie, mog\u0105 zak\u0142\u00f3ci\u0107 operacje tych system\u00f3w lub nawet je uszkodzi\u0107. Przyk\u0142adowo dron z \u0142adunkiem wybuchowym lub inny spos\u00f3b u\u017cyty fizycznie mo\u017ce spowodowa\u0107 awari\u0119 w stacji transformatorowej czy zak\u0142adzie przemys\u0142owym. Nawet samo prowadzenie dzia\u0142a\u0144 rozpoznawczych nad infrastruktur\u0105 (np. filmowanie obiekt\u00f3w rz\u0105dowych, instalacji energetycznych) mo\u017ce nara\u017ca\u0107 je na p\u00f3\u017aniejsze ataki. Z raportu Allianz wynika, \u017ce eksperci szczeg\u00f3lnie obawiaj\u0105 si\u0119 scenariuszy u\u017cycia dron\u00f3w do <strong>atak\u00f3w na strategiczne obiekty<\/strong> (np. na elektrownie czy zak\u0142ady chemiczne), co potencjalnie kwalifikowa\u0142oby si\u0119 nawet jako akt terrorystyczny\u200b. R\u00f3wnie gro\u017ane s\u0105 <strong>cyberzagro\u017cenia<\/strong> \u2013 dron mo\u017ce fizycznie dotrze\u0107 do chronionych miejsc (np. serwerowni czy wie\u017c telekomunikacyjnych) i tam zak\u0142\u00f3ci\u0107 dzia\u0142anie urz\u0105dze\u0144 lub sieci.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Wykorzystanie w dzia\u0142aniach przest\u0119pczych:<\/strong> Coraz wi\u0119cej sygna\u0142\u00f3w \u015bwiadczy o tym, \u017ce drony sta\u0142y si\u0119 narz\u0119dziem w r\u0119kach przest\u0119pc\u00f3w. U\u017cywane s\u0105 do <strong>przemycania kontrabandy<\/strong> (np. narkotyk\u00f3w, papieros\u00f3w, telefon\u00f3w) przez granice pa\u0144stw lub do zak\u0142ad\u00f3w karnych\u200b. Stra\u017c Graniczna RP regularnie odnotowuje przypadki przerzutu nielegalnych towar\u00f3w za pomoc\u0105 bezza\u0142ogowc\u00f3w \u2013 np. w jednej z akcji udaremniono transport 3600 paczek papieros\u00f3w dronem z Ukrainy do Polski\u200b. Drony mog\u0105 te\u017c pos\u0142u\u017cy\u0107 do <strong>zak\u0142\u00f3cania sygna\u0142\u00f3w radiowych<\/strong> (jako mobilne zag\u0142uszacze) lub do przeprowadzania atak\u00f3w cybernetycznych. Przyk\u0142adowo, przest\u0119pcy mog\u0105 przy pomocy drona zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do zabezpieczonej sieci Wi-Fi i pr\u00f3bowa\u0107 z\u0142ama\u0107 jej zabezpieczenia lub <strong>rozprowadza\u0107 z\u0142o\u015bliwe oprogramowanie<\/strong> \u2013 dron przenosz\u0105cy specjalistyczne urz\u0105dzenie mo\u017ce zainfekowa\u0107 sie\u0107 komputerow\u0105 ofiary, otwieraj\u0105c drog\u0119 do dalszych cyberatak\u00f3w\u200b. Odnotowano r\u00f3wnie\u017c wykorzystywanie dron\u00f3w do <strong>szpiegostwa przemys\u0142owego<\/strong>, czyli pozyskiwania wra\u017cliwych informacji o tajemnicach firm i technologii \u2013 niestety takie incydenty zdarzaj\u0105 si\u0119 ju\u017c tak\u017ce w Polsce\u200b.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Ryzyko kolizji z samolotami i obiektami na ziemi:<\/strong> Jednym z najbardziej nag\u0142o\u015bnionych zagro\u017ce\u0144 jest ryzyko zderzenia drona z samolotem pasa\u017cerskim lub innym statkiem za\u0142ogowym. Nawet niewielki dron, wci\u0105gni\u0119ty w silnik odrzutowca lub uderzaj\u0105cy w \u015bmig\u0142o \u015bmig\u0142owca, mo\u017ce spowodowa\u0107 <strong>katastrof\u0119 lotnicz\u0105<\/strong>. Problem dotyczy zw\u0142aszcza przestrzeni w pobli\u017cu lotnisk i korytarzy podej\u015bcia do l\u0105dowania, gdzie samoloty operuj\u0105 na niskich wysoko\u015bciach. Eksperci wskazuj\u0105, \u017ce ryzyko kolizji jest najwi\u0119ksze poni\u017cej ~1500 metr\u00f3w \u2013 w strefie start\u00f3w, l\u0105dowa\u0144 oraz lot\u00f3w \u015bmig\u0142owc\u00f3w\u200b. Niestety liczba takich incydent\u00f3w ro\u015bnie z roku na rok wraz ze wzrostem liczby dron\u00f3w w powietrzu. Opr\u00f3cz samolot\u00f3w, zagro\u017cone s\u0105 r\u00f3wnie\u017c obiekty na ziemi: spadaj\u0105cy z wysoko\u015bci dron (np. w wyniku awarii lub utraty kontroli) mo\u017ce zrani\u0107 ludzi na ziemi lub uszkodzi\u0107 mienie. Przyk\u0142adowo, w Stanach Zjednoczonych odnotowano ju\u017c setki gro\u017anych sytuacji, w kt\u00f3rych dosz\u0142o do bliskiego spotkania drona z samolotem komercyjnym. W zderzeniu z dronem samolot jest nara\u017cony na powa\u017cniejsze uszkodzenia ni\u017c w kolizji z ptakiem \u2013 wynika to z twardych element\u00f3w drona (baterii, silnik\u00f3w)\u200b. Taka kolizja mo\u017ce mie\u0107 tragiczne skutki zar\u00f3wno dla pasa\u017cer\u00f3w samolotu, jak i os\u00f3b postronnych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Przyk\u0142ady incydent\u00f3w zwi\u0105zanych z dronami w Polsce<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Naruszenia przestrzeni powietrznej i zagro\u017cenie dla ruchu lotniczego:<\/strong> W Polsce odnotowano gro\u017ane incydenty z udzia\u0142em dron\u00f3w w pobli\u017cu lotnisk. G\u0142o\u015bnym przyk\u0142adem by\u0142 incydent z 13 maja 2023 r. na Lotnisku Chopina w Warszawie \u2013 du\u017cy, niezidentyfikowany dron (o rozpi\u0119to\u015bci skrzyde\u0142 ok. 3 m) przelecia\u0142 zaledwie <strong>30 metr\u00f3w od l\u0105duj\u0105cego samolotu pasa\u017cerskiego<\/strong> PLL LOT. Piloci zg\u0142osili, \u017ce niewiele brakowa\u0142o do katastrofy i sporz\u0105dzili raport, a spraw\u0119 bada\u0142a Pa\u0144stwowa Komisja Badania Wypadk\u00f3w Lotniczych<a href=\"https:\/\/tvn24.pl\/polska\/katowice-incydent-z-dronem-przy-lotnisku-dronquadrocopter-lecial-50-metrow-pod-samolotem-wizz-air-7127538#:~:text=Do%20innego%20incydentu%20z%20udzia%C5%82em,zdarze%C5%84%20lotniczych%20w%20%2035\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">l<\/a>. Dron nie by\u0142 widoczny na radarach kontroli ruchu, co utrudni\u0142o jego identyfikacj\u0119. Zaledwie dwa dni p\u00f3\u017aniej dosz\u0142o do podobnego incydentu w okolicach lotniska Katowice-Pyrzowice \u2013 za\u0142oga samolotu linii Wizz Air zauwa\u017cy\u0142a dron typu quadrocopter oko\u0142o <strong>50 metr\u00f3w poni\u017cej swojego samolotu<\/strong> podczas podej\u015bcia do l\u0105dowania\u200b. Na szcz\u0119\u015bcie i tym razem unikni\u0119to kolizji; poinformowano policj\u0119 i Stra\u017c Graniczn\u0105, a lot wyl\u0105dowa\u0142 bezpiecznie\u200b. Tylko w maju 2023 dosz\u0142o w Polsce do kilku takich zdarze\u0144 z dronami niebezpiecznie blisko samolot\u00f3w, co eksperci okre\u015blili jako powa\u017cne zagro\u017cenie dla transportu lotniczego\u200b Incydenty te spowodowa\u0142y kr\u00f3tkotrwa\u0142e zak\u0142\u00f3cenia ruchu \u2013 np. jeden z lot\u00f3w musia\u0142 przerwa\u0107 podej\u015bcie do l\u0105dowania, a inny zosta\u0142 op\u00f3\u017aniony ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Wykorzystanie dron\u00f3w w dzia\u0142alno\u015bci przest\u0119pczej:<\/strong> Polskie s\u0142u\u017cby odnotowuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c przypadki u\u017cycia dron\u00f3w do pope\u0142niania przest\u0119pstw. Stra\u017c Graniczna regularnie zatrzymuje przemytnik\u00f3w wykorzystuj\u0105cych <strong>bezza\u0142ogowce do przerzutu kontrabandy<\/strong>. Przyk\u0142adowo we wrze\u015bniu 2022 r. na Podkarpaciu uj\u0119to m\u0119\u017cczyzn\u0119 zbieraj\u0105cego pakunki przerzucone z Ukrainy przy pomocy drona \u2013 w przesy\u0142ce by\u0142o 3600 paczek papieros\u00f3w o warto\u015bci ok. 15 tys. z\u0142\u200b. Dron przelatywa\u0142 noc\u0105 nad granic\u0105 pa\u0144stwow\u0105 w niedozwolony spos\u00f3b, co stra\u017cnicy wykryli dzi\u0119ki obserwacji terenu i d\u017awi\u0119kowi urz\u0105dzenia\u200b. Innym obszarem jest przemyt do wi\u0119zie\u0144: zdarza\u0142y si\u0119 incydenty (cho\u0107 cz\u0119\u015bciej za granic\u0105, ale i w Polsce odnotowano pr\u00f3by) dostarczania osadzonym przedmiot\u00f3w za pomoc\u0105 dron\u00f3w lataj\u0105cych nad murami wi\u0119zienia\u200b<a href=\"https:\/\/www.rp.pl\/biznes\/art2123311-rzeczobiznesie-justyna-siekierczak-drony-interesuja-takze-przestepcow-w-polsce#:~:text=Drony%20s%C4%85%20wykorzystywane%20do%20przemytu%2C,dronowych%2C%20go%C5%9B%C4%87%20programu%20Paw%C5%82a%20Ro%C5%BCy%C5%84skiego\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">rp.pl<\/a>. Ponadto w 2019 r. polska policja rozbi\u0142a grup\u0119 przest\u0119pcz\u0105, kt\u00f3ra wykorzystywa\u0142a drony do obserwacji terenu przed w\u0142amaniami \u2013 sprawcy badali za pomoc\u0105 kamer dron\u00f3w obecno\u015b\u0107 domownik\u00f3w i zabezpieczenia posesji, planuj\u0105c kradzie\u017ce (przyk\u0142ad ten obrazuje zagro\u017cenie dla prywatno\u015bci i bezpiecze\u0144stwa jednocze\u015bnie). Co wa\u017cne, nieautoryzowane loty dron\u00f3w cz\u0119sto naruszaj\u0105 obowi\u0105zuj\u0105ce strefy zakazu lot\u00f3w (np. nad obiektami rz\u0105dowymi czy wojskowymi), co samo w sobie jest przest\u0119pstwem zagro\u017conym kar\u0105\u200b.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Incydenty przy infrastrukturze krytycznej i obiektach wojskowych:<\/strong> W rejonie polskich obiekt\u00f3w chronionych r\u00f3wnie\u017c dochodzi\u0142o do incydent\u00f3w z dronami. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 sprawa ze Szczecina, gdzie w 2022 r. cywilny operator drona wykona\u0142 lot nad terenem jednostki wojskowej, powoduj\u0105c alarm s\u0142u\u017cb odpowiedzialnych za kontrwywiad. Pocz\u0105tkowo istnia\u0142o podejrzenie <strong>szpiegostwa<\/strong> na rzecz obcego pa\u0144stwa, a prokuratura wszcz\u0119\u0142a \u015bledztwo, cho\u0107 ostatecznie zamierzano je umorzy\u0107 ze wzgl\u0119du na brak dowod\u00f3w intencjonalnego dzia\u0142ania na szkod\u0119 pa\u0144stwa\u200b Incydent ten pokazuje, jak powa\u017cnie traktuje si\u0119 nieuprawnione loty nad obiektami militarnymi \u2013 nawet je\u015bli operator twierdzi, \u017ce to przypadek, taki dron m\u00f3g\u0142 potencjalnie zbiera\u0107 wra\u017cliwe dane (np. fotografie infrastruktury bazy wojskowej). R\u00f3wnie\u017c w pobli\u017cu infrastruktury przemys\u0142owej zdarza\u0142y si\u0119 niepokoj\u0105ce sytuacje. W 2020 r. nad terenem jednej z polskich elektrowni zauwa\u017cono drona, kt\u00f3ry wykonywa\u0142 loty nad zbiornikami paliw \u2013 incydent ten zbada\u0142a Agencja Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego, sprawdzaj\u0105c czy nie by\u0142a to pr\u00f3ba rozpoznania przed ewentualnym sabota\u017cem (szczeg\u00f3\u0142\u00f3w nie podano do publicznej wiadomo\u015bci, ale sam fakt reakcji s\u0142u\u017cb podkre\u015bla wag\u0119 problemu). Takie wydarzenia wp\u0142ywaj\u0105 na <strong>bezpiecze\u0144stwo publiczne<\/strong>: pojawienie si\u0119 niezidentyfikowanego drona nad rafineri\u0105 czy w pobli\u017cu lotniska wymusza wstrzymanie operacji i postawienie w stan gotowo\u015bci odpowiednich s\u0142u\u017cb, co generuje koszty i mo\u017ce powodowa\u0107 panik\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ryzyko zwi\u0105zane z wykorzystaniem dron\u00f3w spoza Europy<\/h2>\n\n\n\n<p>Drony produkowane poza Europ\u0105, a w szczeg\u00f3lno\u015bci popularne urz\u0105dzenia pochodz\u0105ce z <strong>Chin<\/strong> czy USA, wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z dodatkowymi obawami o <strong>bezpiecze\u0144stwo danych i infrastruktury IT<\/strong>. G\u0142\u00f3wne ryzyka wynikaj\u0105ce z eksploatacji takich platform obejmuj\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Przesy\u0142anie danych poza UE:<\/strong> Urz\u0105dzenia spoza Europejskiej Wsp\u00f3lnoty mog\u0105 podlega\u0107 innym regulacjom i praktykom dotycz\u0105cym gromadzenia danych. Pojawiaj\u0105 si\u0119 obawy, \u017ce dron produkowany np. w Chinach mo\u017ce automatycznie wysy\u0142a\u0107 zebrane informacje (telemetri\u0119 lotu, nagrania wideo, dane z czujnik\u00f3w) na serwery zlokalizowane w kraju producenta. Ameryka\u0144ski Departament Bezpiecze\u0144stwa Krajowego ostrzega\u0142 ju\u017c w 2019 roku, \u017ce <strong>chi\u0144skie drony mog\u0105 przekazywa\u0107 zebrane dane do producent\u00f3w<\/strong>, a te firmy mog\u0105 je udost\u0119pnia\u0107 dalej \u2013 potencjalnie tak\u017ce obcym s\u0142u\u017cbom. Cho\u0107 raport DHS nie wymieni\u0142 nazw konkretnych firm, zaznaczono, \u017ce oko\u0142o 80% dron\u00f3w u\u017cywanych w USA i Kanadzie pochodzi od jednego chi\u0144skiego producenta. Tego typu sygna\u0142y ka\u017c\u0105 przypuszcza\u0107, \u017ce r\u00f3wnie\u017c w Europie dane zbierane przez drony spoza UE mog\u0105 <strong>wyl\u0105dowa\u0107 poza jej granicami<\/strong>, co budzi powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci z punktu widzenia RODO i suwerenno\u015bci cyfrowej.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Luki w cyberbezpiecze\u0144stwie i integracja z infrastruktur\u0105 IT:<\/strong> Drony zagraniczne, zw\u0142aszcza te konsumenckie, cz\u0119sto wymagaj\u0105 korzystania z dedykowanych aplikacji mobilnych i us\u0142ug chmurowych producenta. W przesz\u0142o\u015bci wykryto przypadki, gdy oficjalna aplikacja do obs\u0142ugi drona zawiera\u0142a niepo\u017c\u0105dane funkcje. Oprogramowanie powi\u0105zane z dronami spoza Europy mo\u017ce stanowi\u0107 <strong>furtk\u0119 dla wycieku informacji<\/strong>. Ponadto istnieje ryzyko, \u017ce drony te mog\u0105 mie\u0107 <strong>ukryte luki lub backdoory<\/strong> pozwalaj\u0105ce producentowi (lub s\u0142u\u017cbom w kraju producenta) na uzyskanie zdalnego dost\u0119pu do urz\u0105dzenia. W kontek\u015bcie infrastruktury IT oznacza to, \u017ce wdro\u017cenie flot dron\u00f3w niewiadomego pochodzenia np. do inspekcji sieci energetycznych czy do s\u0142u\u017cb porz\u0105dku publicznego niesie ryzyko <strong>ingerencji w systemy<\/strong> \u2013 potencjalny atakuj\u0105cy m\u00f3g\u0142by np. przej\u0105\u0107 kontrol\u0119 nad takim dronem lub czerpa\u0107 dane z jego sensor\u00f3w w czasie rzeczywistym.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Przyk\u0142ady podejrze\u0144 o szpiegostwo:<\/strong> W ostatnich latach pojawi\u0142o si\u0119 kilka g\u0142o\u015bnych alarm\u00f3w zwi\u0105zanych z dronami spoza UE. W 2017 roku w USA ujawniono raport s\u0142u\u017cb ICE, w kt\u00f3rym stwierdzono z <strong>umiarkowan\u0105 pewno\u015bci\u0105<\/strong>, \u017ce najwi\u0119kszy producent dron\u00f3w cywilnych <strong>przekazuje rz\u0105dowi Chin dane o infrastrukturze krytycznej USA oraz dzia\u0142aniach organ\u00f3w \u015bcigania<\/strong>\u200b<a href=\"https:\/\/www.fotopolis.pl\/newsy-sprzetowe\/branza\/29604-dji-oskarzone-o-szpiegostwo#:~:text=Drony%20DJI%20%E2%80%9Ez%20du%C5%BCym%20prawdopodobie%C5%84stwem,Firma%20DJI%20odpiera%20wszelkie%20zarzutu\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">f<\/a>. Firma stanowczo zaprzeczy\u0142a tym oskar\u017ceniom, ale jako \u015brodek zapobiegawczy armia ameryka\u0144ska i inne instytucje zakaza\u0142y u\u017cywania dron\u00f3w tej firmy w swoich operacjach. R\u00f3wnie\u017c europejskie kraje zacz\u0119\u0142y baczniej przygl\u0105da\u0107 si\u0119 tym kwestiom \u2013 pojawi\u0142y si\u0119 doniesienia, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 pa\u0144stw UE rozwa\u017ca ograniczenia w stosowaniu chi\u0144skich dron\u00f3w w s\u0142u\u017cbach publicznych w\u0142a\u015bnie z obawy o <strong>mo\u017cliwe wykorzystywanie ich do cel\u00f3w wywiadowczych<\/strong>. W Polsce kwestie te tak\u017ce s\u0105 brane pod uwag\u0119: w 2023 r. media informowa\u0142y, \u017ce s\u0142u\u017cby analizuj\u0105 bezpiecze\u0144stwo dron\u00f3w u\u017cywanych przez instytucje rz\u0105dowe pod k\u0105tem podatno\u015bci na wyciek danych poza kraj. Cho\u0107 jak dot\u0105d brak oficjalnych potwierdzonych przypadk\u00f3w szpiegostwa z u\u017cyciem konkretnych modeli dron\u00f3w w Polsce, samo <strong>ryzyko transferu danych do podmiot\u00f3w trzecich spoza Europy<\/strong> jest traktowane bardzo powa\u017cnie przez decydent\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Proces szacowania ryzyka w kontek\u015bcie zagro\u017ce\u0144 dronowych<\/h2>\n\n\n\n<p>Aby skutecznie zarz\u0105dza\u0107 opisanymi wy\u017cej zagro\u017ceniami, organizacje oraz organy pa\u0144stwowe stosuj\u0105 <strong>proces szacowania ryzyka<\/strong> zwi\u0105zanego z nieautoryzowanymi dronami. Taki proces pozwala oceni\u0107, kt\u00f3re scenariusze s\u0105 najbardziej prawdopodobne i najgro\u017aniejsze, a przez to wymagaj\u0105 priorytetowej uwagi. W kontek\u015bcie dron\u00f3w nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 specyfik\u0119 r\u00f3\u017cnych sektor\u00f3w i rodzaj\u00f3w infrastruktury, kt\u00f3re mog\u0105 pa\u015b\u0107 ich ofiar\u0105. Og\u00f3lne etapy szacowania ryzyka dronowego obejmuj\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Identyfikacja kluczowych zagro\u017ce\u0144<\/strong> \u2013 Pierwszym krokiem jest wskazanie, <strong>co konkretnie zagra\u017ca danemu podmiotowi<\/strong> w zwi\u0105zku z dronami. Proces ten r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od sektora. Na przyk\u0142ad sektor <strong>rz\u0105dowy<\/strong> mo\u017ce obawia\u0107 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie szpiegostwa (podgl\u0105d obiekt\u00f3w rz\u0105dowych, pods\u0142uch rozm\u00f3w niejawnych), sektor <strong>przemys\u0142owy<\/strong> \u2013 kradzie\u017cy danych technologicznych i sabota\u017cu linii produkcyjnych, a sektor <strong>transportowy<\/strong> \u2013 kolizji i zak\u0142\u00f3ce\u0144 operacji lotniczych. Kluczowe jest nazwanie ka\u017cdego zagro\u017cenia i przypisanie go do obszaru, kt\u00f3rego dotyczy\u200b. \u0179r\u00f3d\u0142em informacji na tym etapie s\u0105 m.in. wcze\u015bniejsze incydenty (historie przypadk\u00f3w) oraz opinie ekspert\u00f3w bran\u017cowych. Przyk\u0142adowo, je\u015bli jednostka administracyjna zarz\u0105dza infrastruktur\u0105 krytyczn\u0105, do katalogu zagro\u017ce\u0144 wpisze takie pozycje jak: <em>dron przenosz\u0105cy \u0142adunek wybuchowy na teren obiektu<\/em>, <em>dron zak\u0142\u00f3caj\u0105cy \u0142\u0105czno\u015b\u0107 radiow\u0105 s\u0142u\u017cb<\/em>, <em>dron zbieraj\u0105cy dane wra\u017cliwe (zdj\u0119cia, nagrania)<\/em> itp. Dla ka\u017cdego sektora powstaje unikalna lista zagro\u017ce\u0144, kt\u00f3ra stanowi podstaw\u0119 dalszej analizy\u200b.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Analiza wp\u0142ywu na r\u00f3\u017cne rodzaje infrastruktury<\/strong> \u2013 Na tym etapie ocenia si\u0119, <strong>jakie skutki mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 dany typ incydentu dronowego w odniesieniu do poszczeg\u00f3lnych zasob\u00f3w<\/strong>. Analiza jest cz\u0119sto dzielona wed\u0142ug kategorii infrastruktury:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em>Infrastruktura rz\u0105dowa i wojskowa:<\/em> potencjalny wp\u0142yw obejmuje wyciek tajnych informacji, zak\u0142\u00f3cenie ci\u0105g\u0142o\u015bci dzia\u0142ania wa\u017cnych instytucji (np. przerwanie obrad przez incydent z dronem), naruszenie bezpiecze\u0144stwa fizycznego obiekt\u00f3w chronionych.<\/li>\n\n\n\n<li><em>Infrastruktura przemys\u0142owa:<\/em> skutki mog\u0105 obejmowa\u0107 przestoje produkcji (np. wstrzymanie pracy zak\u0142adu po incydencie), straty finansowe, szkody \u015brodowiskowe (je\u015bli dron uszkodzi instalacje chemiczne lub energetyczne) oraz utrat\u0119 przewagi konkurencyjnej w razie kradzie\u017cy danych (szpiegostwo przemys\u0142owe).<\/li>\n\n\n\n<li><em>Transport (w tym lotnictwo cywilne):<\/em> g\u0142\u00f3wnym ryzykiem jest zagro\u017cenie \u017cycia i zdrowia ludzi w razie katastrofy (kolizji drona z samolotem czy pojazdem), ale te\u017c zak\u0142\u00f3cenia logistyczne \u2013 np. zamkni\u0119cie lotniska powoduje op\u00f3\u017anienia lot\u00f3w i chaos dla pasa\u017cer\u00f3w. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce <strong>to samo zagro\u017cenie mo\u017ce mie\u0107 odmienny wp\u0142yw w r\u00f3\u017cnych sektorach<\/strong>. Dla przyk\u0142adu, dron zak\u0142\u00f3caj\u0105cy sygna\u0142 GPS stanowi wi\u0119ksze zagro\u017cenie dla sektora transportu (gdzie nawigacja jest kluczowa) ni\u017c dla sektora finansowego. Ta cz\u0119\u015b\u0107 procesu wymaga wiedzy eksperckiej o funkcjonowaniu poszczeg\u00f3lnych system\u00f3w, aby prawid\u0142owo powi\u0105za\u0107 potencjalny incydent z jego skutkami.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Ocena prawdopodobie\u0144stwa i skutk\u00f3w incydent\u00f3w<\/strong> \u2013 Dysponuj\u0105c list\u0105 zagro\u017ce\u0144 i zrozumieniem ich potencjalnych konsekwencji, przyst\u0119puje si\u0119 do <strong>oszacowania ryzyka<\/strong>. Dla ka\u017cdego scenariusza zadaje si\u0119 pytania: <em>Jak prawdopodobne jest wyst\u0105pienie takiego zdarzenia?<\/em> oraz <em>Jak powa\u017cne by\u0142yby jego skutki (koszty, straty, wp\u0142yw na bezpiecze\u0144stwo)?<\/em>. Ocena ta cz\u0119sto ma form\u0119 p\u00f3\u0142ilo\u015bciow\u0105 lub jako\u015bciow\u0105 \u2013 np. przypisuje si\u0119 kategorie <strong>prawdopodobie\u0144stwa<\/strong> (niskie, \u015brednie, wysokie wyst\u0105pienie) oraz <strong>skutku<\/strong> (ma\u0142y, umiarkowany, katastrofalny efekt). Mno\u017c\u0105c te dwa wymiary, otrzymuje si\u0119 <strong>poziom ryzyka<\/strong> dla ka\u017cdego zdarzenia. Przyk\u0142adowo, incydent typu \u201edron powoduje zamkni\u0119cie lotniska\u201d mo\u017ce by\u0107 oceniony jako <strong>umiarkowanie prawdopodobny<\/strong> (zdarza\u0142 si\u0119 ju\u017c kilka razy) i <strong>bardzo dotkliwy w skutkach<\/strong> (du\u017ce straty finansowe, zagro\u017cenie \u017cycia) \u2013 co plasuje go w kategorii <strong>wysokiego ryzyka<\/strong>. Z kolei \u201edron podgl\u0105daj\u0105cy prywatn\u0105 posesj\u0119\u201d mo\u017ce mie\u0107 <strong>wysokie prawdopodobie\u0144stwo<\/strong> (\u0142atwo\u015b\u0107 takiego dzia\u0142ania), ale <strong>niewielki skutek<\/strong> (naruszenie prywatno\u015bci jednostki bez skutk\u00f3w szerszych), co mo\u017ce da\u0107 ni\u017cszy priorytet. Wa\u017cne jest, \u017ce ocena ryzyka \u0142\u0105czy subiektywne szacunki ekspert\u00f3w z dost\u0119pnymi danymi (np. statystykami incydent\u00f3w) \u2013 i powinna by\u0107 regularnie aktualizowana, bo <strong>wraz ze wzrostem powszechno\u015bci dron\u00f3w ro\u015bnie zar\u00f3wno prawdopodobie\u0144stwo incydent\u00f3w, jak i potencjalne konsekwencje<\/strong> tych zagro\u017ce\u0144\u200b<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kategoryzacja ryzyka i wp\u0142yw na dzia\u0142ania operacyjne oraz planowanie bezpiecze\u0144stwa<\/strong> \u2013 Ostatnim krokiem jest <strong>sklasyfikowanie oszacowanych ryzyk<\/strong> oraz wyci\u0105gni\u0119cie wniosk\u00f3w dla zarz\u0105dzania bezpiecze\u0144stwem. Na podstawie wcze\u015bniejszej oceny tworzy si\u0119 <strong>macierz ryzyka<\/strong>, kt\u00f3ra pozwala podzieli\u0107 zagro\u017cenia na kategorie priorytetowe (np. niskie, \u015brednie, wysokie ryzyko)\u200b. Ka\u017cdej kategorii odpowiada inny spos\u00f3b post\u0119powania:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em>Ryzyka wysokie<\/em> (czerwone pole na macierzy) \u2013 wymagaj\u0105 pilnych dzia\u0142a\u0144 redukuj\u0105cych ryzyko. Organizacja musi zaplanowa\u0107 konkretne <strong>\u015brodki zaradcze<\/strong> i procedury na wypadek takiego zdarzenia. Przyk\u0142adowo, je\u015bli kolizja drona z samolotem zosta\u0142a oceniona jako ryzyko wysokie, lotnisko wprowadzi odpowiednie plany awaryjne i mo\u017ce inwestowa\u0107 w systemy wczesnego wykrywania dron\u00f3w (je\u015bli prawo na to pozwoli) \u2013 chocia\u017c kwestie przeciwdzia\u0142ania wykraczaj\u0105 poza zakres niniejszego artyku\u0142u.<\/li>\n\n\n\n<li><em>Ryzyka \u015brednie<\/em> (\u017c\u00f3\u0142te pole) \u2013 powinny by\u0107 monitorowane i w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci ograniczane, ale przy zachowaniu rozs\u0105dnego poziomu koszt\u00f3w. Dla takich zagro\u017ce\u0144 tworzy si\u0119 <strong>plany post\u0119powania<\/strong>, a decyzje o inwestycjach podejmuje w oparciu o analiz\u0119 op\u0142acalno\u015bci. Na przyk\u0142ad ryzyko naruszenia prywatno\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w przez drony w danej gminie mo\u017ce by\u0107 \u015brednie \u2013 lokalne w\u0142adze mog\u0105 wtedy prowadzi\u0107 kampani\u0119 informacyjn\u0105 dla operator\u00f3w i mieszka\u0144c\u00f3w zamiast od razu stosowa\u0107 kosztowne technologie.<\/li>\n\n\n\n<li><em>Ryzyka niskie<\/em> (zielone pole) \u2013 s\u0105 zwykle <strong>akceptowane<\/strong> jako ma\u0142o prawdopodobne lub o b\u0142ahych skutkach. W kontek\u015bcie dron\u00f3w mog\u0105 to by\u0107 incydenty jednostkowe o niewielkim wp\u0142ywie. Cho\u0107 nale\u017cy o nich pami\u0119ta\u0107, nie generuj\u0105 one istotnych zmian operacyjnych poza standardowymi \u015brodkami ostro\u017cno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Kategoryzacja ryzyka przek\u0142ada si\u0119 bezpo\u015brednio na <strong>planowanie bezpiecze\u0144stwa<\/strong>. Organizacje i s\u0142u\u017cby porz\u0105dku publicznego dzi\u0119ki takiemu procesowi wiedz\u0105, kt\u00f3rym scenariuszom musz\u0105 najbardziej przeciwdzia\u0142a\u0107 i na jakie sytuacje by\u0107 przygotowanym. Na przyk\u0142ad, je\u015bli w danym mie\u015bcie wysokie ryzyko przypisano nieautoryzowanym lotom dron\u00f3w nad imprezami masowymi, to w planach zabezpieczenia takich wydarze\u0144 znajd\u0105 si\u0119 odpowiednie procedury (np. strefy zakazu lot\u00f3w i gotowo\u015b\u0107 s\u0142u\u017cb do reakcji). <strong>Zarz\u0105dzanie ryzykiem dronowym<\/strong> to zatem ci\u0105g\u0142y proces: identyfikowania nowych zagro\u017ce\u0144 wraz z rozwojem technologii, oceny ich istotno\u015bci oraz doskonalenia strategii ochronnych. Tylko w ten spos\u00f3b mo\u017cna zminimalizowa\u0107 negatywne konsekwencje nieautoryzowanego u\u017cycia dron\u00f3w, jednocze\u015bnie korzystaj\u0105c z korzy\u015bci, jakie te urz\u0105dzenia oferuj\u0105 w legalnych zastosowaniach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bezza\u0142ogowe statki powietrzne (drony) sta\u0142y si\u0119 powszechnie dost\u0119pne i znajduj\u0105 wiele po\u017cytecznych zastosowa\u0144. Jednak ich nieautoryzowane u\u017cycie wi\u0105\u017ce si\u0119 z istotnymi zagro\u017ceniami dla prywatno\u015bci oraz bezpiecze\u0144stwa publicznego. Dynamiczny wzrost liczby dron\u00f3w i zakresu ich mo\u017cliwo\u015bci idzie w parze z nowymi ryzykami \u2013 eksperci ubezpieczeniowi z firmy Allianz wskazuj\u0105 m.in. na kolizje, cyberataki czy nawet potencjalne&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":131,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-213","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/noflyzone.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/00003-1326113035.png","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/213","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=213"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/213\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":215,"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/213\/revisions\/215"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/131"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=213"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=213"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/noflyzone.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=213"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}