Mapa rosyjskich zagrożeń hybrydowych. Czego nie wolno z niej liczyć i co wziąć z niej do analizy ryzyka obiektu

23 października 2026 r. Eurovision News Spotlight (EBU) opublikował mapę rosyjskich zagrożeń hybrydowych w Europie. Przygotowali ją dziennikarze 17 europejskich mediów publicznych. Mapa obejmuje okres od 1 kwietnia do 15 października 2026 r. Zbiera zdarzenia fizyczne i ich przygotowanie, jeśli z Rosją publicznie powiązali je urzędnicy albo media. Spotlight nie podaje łącznej liczby incydentów, rozbicia na kategorie ani liczby zdarzeń dronowych, a jeden punkt na mapie może oznaczać serię zdarzeń. Baza CSIS, budowana z otwartych źródeł, liczy co innego: przeprowadzone rosyjskie ataki w Europie, 12 w 2023 r. i 34 w 2024 r. Ani mapa, ani baza CSIS nie są statystyką ataków dronowych.

Zestawiamy tu mapę Spotlight z bazą CSIS oraz z raportami Soufan Center i RUSI. Sprawdzamy, co z nich nadaje się do analizy ryzyka konkretnego obiektu. Otwarte bazy incydentów hybrydowych pokazują profil celów i sposób działania przeciwnika. Nie mówią natomiast, jak prawdopodobny jest atak dronem na obiekt. Ich liczb nie wolno też sumować, bo każda baza mierzy co innego. Dla operatora wynikają z tego dwie zmiany. Pierwsza: dron trafia do scenariusza jako jedno z narzędzi szerszej kampanii. Według szefa MI5 rosyjskie służby opłacają w niej przestępców jako wykonawców, a przygotowanie ataku to osobny etap. Druga: procedura obiektu musi oddzielać zgłoszenie zdarzenia od wskazania sprawcy. RUSI ostrzega przed incydentami błędnie przypisanymi Rosji. W Józefowie Komenda Stołeczna Policji wykluczyła, że dron, który spadł na posesję, jest rosyjski. Był to ćwiczebny dron Wojskowego Instytutu Technicznego Uzbrojenia.

Co mapa mierzy, a czego nie

Tekst towarzyszący mapie podpisały Maria Flannery i Belen Lopez Garrido. Polskę w projekcie reprezentuje TVP. RTBF wymienia TVP Vot Tak.

Do bazy trafiają zdarzenia fizyczne, w języku projektu kinetyczne, oraz ich przygotowanie:

• naruszenia przestrzeni powietrznej;
• próby sabotażu;
• działania agentów jednorazowego użytku, czyli wykonawców werbowanych do pojedynczych zadań;
• instrumentalizacja migracji;
• aktywność wojskowa przy granicach.

Wyłączone są cyberataki, operacje wpływu i szpiegostwo zawodowych oficerów. Warunkiem wpisu jest powiązanie zdarzenia z Rosją przez urzędników lub media. Każde zdarzenie ma przypisany poziom i źródło atrybucji. Skali tych poziomów Spotlight publicznie nie definiuje.

Mapa nie jest rejestrem zdarzeń przypisanych Rosji przez państwa. Do wpisu wystarcza powiązanie w doniesieniach medialnych. Autorzy nazywają mapę bardzo ostrożnym szacunkiem: jeden punkt może oznaczać serię zdarzeń, a sprawy nieujawnione przez służby pominięto. Kryterium medialne może więc obraz zawyżać, a pominięcie spraw nieujawnionych go zaniża. Z opublikowanych materiałów nie da się ustalić, które z nich przeważa.

W tekstach Spotlight, EBU, RTBF i Defence24 nie pada żaden konkretny incydent z Polski. Polską perspektywę trzeba więc zbudować z innych zestawień, przede wszystkim z raportów RUSI.

Dwie niejasności dotyczą skali samego projektu. Nie da się ich pogodzić, więc opisujemy je osobno:

• Państwa czy redakcje. Spotlight pisze o 17 zbadanych państwach, w tym o Austrii, która nie ma na mapie żadnego punktu. Lista EBU wymienia 17 redakcji z 13 państw, z kilkoma redakcjami z Francji, Hiszpanii i Niemiec. EBU tej różnicy nie wyjaśnia.
• Setki czy około stu. Spotlight, EBU i treść relacji RTBF piszą o setkach incydentów. Lead tej samej relacji RTBF mówi o około stu.

Cztery zestawienia, cztery różne pomiary

Defence24 zestawił mapę Spotlight z raportami think tanków. Każdy z nich liczy co innego:

• CSIS: Seth G. Jones, Russia’s Shadow War Against the West, 18.03.2025, aktualizacja 20.03.2025. Baza z otwartych źródeł. Według CSIS obejmuje rosyjskie ataki i spiski wymierzone w cele w Europie i w Stanach Zjednoczonych. Dla Europy brief podaje 12 ataków w 2023 r. i 34 w 2024 r. Według CSIS za wieloma z nich prawdopodobnie stoi GRU.
• The Soufan Center: Broekaert, Lyubarsky, Clarke, Shelzi, Priming, Destabilizing, Coercing: Russian Hybrid Tactics in Europe 2022–2025, 24.03.2026. Raport analizuje 255 incydentów w sześciu państwach: Francji, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Estonii, Mołdawii i Gruzji, od lutego 2022 do grudnia 2025 r. Opiera się na bazie z otwartych źródeł i na 22 wywiadach eksperckich. Polski w zestawie nie ma.
• RUSI o finansowaniu: Redłowska, Popyk, Keatinge, Responding to Russian Sabotage Financing, 14.01.2026. To nie baza zdarzeń, tylko analiza tego, jak sabotaż jest opłacany. Materiałem są w niej m.in. sprawy polskie.
• RUSI o infrastrukturze: Emily Ferris, Russian Sabotage of NATO Infrastructure: Identifying Alliance Vulnerabilities, 26.03.2026. Analiza celów i podatności logistyki sojuszniczej.

Dla 2022 r. liczba z bazy CSIS występuje w dwóch wersjach. CSIS podaje 3 ataki. RUSI, powołując się na CSIS, podaje 2 podpalenia lub poważne akty sabotażu.

Żadnej liczby z jednego zestawienia nie wolno dodawać do liczb z innego ani układać z nimi w jeden trend. Spotlight obejmuje kilka miesięcy 2026 r. i przyjmuje zdarzenia powiązane z Rosją w mediach. CSIS liczy przeprowadzone ataki z lat 2022–2024. Soufan Center ma inny zestaw państw i okres do końca 2025 r. Wzrost między 2023 a 2024 r. jest wzrostem w bazie CSIS. Nie jest pełną statystyką rosyjskiego sabotażu w Europie.

Gdzie w tych zestawieniach są drony

Mapa Spotlight wymienia naruszenia przestrzeni powietrznej jako kategorię, ale nie podaje ich liczby. Nie wolno z niej wyprowadzać żadnej statystyki zdarzeń dronowych.

Według CSIS środki użyte w zdarzeniach z jego bazy, obejmującej okres od stycznia 2022 do marca 2025 r., rozkładały się tak:

• materiały wybuchowe lub zapalające: 35%;
• narzędzia tępe lub ostre, np. kotwice przy kablach podmorskich: 27%;
• atak elektroniczny: 15%;
• zinstrumentalizowana migracja: 8%;
• broń palna: 2%.

Brief CSIS nie opisuje rosyjskich ataków z użyciem dronów. Żaden z dwóch raportów RUSI nie wspomina o dronach.

W omawianych materiałach drony pojawiają się w dwóch rolach. W pierwszej chodzi o naruszenia przestrzeni powietrznej, opisane ogólnie. W drugiej dron jest środkiem uderzenia w statki handlowe na Morzu Czarnym.

• 13 października 2026 r. drony uderzyły w dwa statki u wybrzeży Bułgarii. Tak relacjonuje Al Jazeera, która opiera się na AP i Reuters. HS Dignity pod banderą Gwinei Bissau zatonął w rejonie Krapca: 5 osób uratowano, 11 zaginęło. Chelsea 3 pod banderą Malty został uszkodzony, 15 członków załogi przeżyło. Rumen Radew stwierdził, że brakuje jasnych dowodów sprawstwa, ale wynik służy Rosji. Ursula von der Leyen ataki potępiła.
• 23 października 2026 r. zatonął masowiec Khoryv pod banderą Komorów. Załoga liczyła 13 osób, Ukraińców i Azerów. Statek dostał uderzenie drona około 13 Mm (mil morskich) od Konstancy, tuż za rumuńskimi wodami terytorialnymi. Wstępny bilans z 23.10: 1 ofiara śmiertelna, 3 osoby zaginione, 9 uratowanych. Prezydent Rumunii Nicușor Dan przypisał atak rosyjskiej eskalacji. Rosja wcześniej zaprzeczała odpowiedzialności.

Zestrzelenie dwóch dronów nad rumuńskimi wodami opisuje osobna kartoteka w bazie incydentów. Według Reuters rumuńskie F-16 zestrzeliły dwa drony. Minister obrony Rumunii Radu Miruta ocenił, że były to prawdopodobnie drony rosyjskie.

Łącznego bilansu ataków na statki nie da się podać jedną liczbą, bo źródła mają różne daty stanu:

• Spotlight i Defence24, publikacje z 23–24.10, stan na nieokreśloną datę: od początku października 2 potwierdzone ofiary śmiertelne i co najmniej 10 zaginionych.
• AP, 23.10: 2 zabitych i 25 zaginionych na co najmniej siedmiu innych statkach, do tego ofiary Khoryv.
• Reuters, 23.10: około 30 zabitych lub zaginionych w ciągu dwóch tygodni.

Nie opublikowano ustaleń technicznych co do typu i pochodzenia dronów z Morza Czarnego. Sprawcę wskazują politycy. Dla operatora obiektu w Polsce to sygnał, w którą stronę zmienia się zagrożenie. Danych do modelu ryzyka z tego nie ma. Podobnie widzi to Teija Tiilikainen z Hybrid CoE. W rozmowie ze Spotlight mówi, że celem stają się nowe państwa, rośnie użycie nowych technologii, a operacje są coraz bardziej kinetyczne. Jej zdaniem strategiczna niejednoznaczność służy odstraszaniu. To opinia eksperta, nie pomiar.

Opłacani wykonawcy i faza przygotowania

Ken McCallum, dyrektor generalny MI5, wystąpił z dorocznym przemówieniem 13.10.2026. Stwierdził, że rosyjskie służby nasilają działania hybrydowe poniżej progu art. 5. Z Europy wydalono blisko 1000 rosyjskich funkcjonariuszy, więc służby opłacają teraz przestępców jako wykonawców. W cytowanych fragmentach McCallum nie mówi o dronach.

Raport RUSI o finansowaniu opisuje ten model od strony pieniędzy. Według RUSI werbowanych motywują głównie pieniądze. Byli polscy oficerowie wywiadu szacują, że dotyczy to około 95% przypadków werbunku w Polsce. To szacunek ekspertów z warsztatu, nie pomiar. Płatności idą kryptowalutami, gotówką, przez rachunki i w formie świadczeń rzeczowych. Raport wymienia polskie sprawy:

• Marywilską 44;
• linię Warszawa–Lublin w listopadzie 2025 r.;
• udaremniony zamach na fabrykę farb we Wrocławiu;
• rekonesans w Polsce opłacony kwotą około 600 USD w BTC.

Według RUSI za poważne przestępstwa płaci się do 10 000 USD.

Przeciwnik płaci przestępcom za pojedyncze zadania. Przygotowanie ataku zostawia przy obiekcie ślady, zanim nastąpi sam atak. Dla analizy ryzyka zmienia to punkt ciężkości. Najwcześniejszym sygnałem zagrożenia nie musi być nalot. Może nim być przygotowanie: obserwacja i fotografowanie obiektu albo zainteresowanie dojazdami i trasami dostaw. Lot drona nad obiektem wymaga więc ustalenia celu. Może chodzić o rozpoznanie albo o uderzenie. Sam przelot nie musi zapowiadać ataku.

Profil celów: transport, państwo, infrastruktura, przemysł

W bazie CSIS cele rosyjskich ataków w Europie rozkładają się tak:

• transport: 27%;
• cele rządowe i wojskowe: 27%;
• infrastruktura krytyczna: 21%;
• przemysł: 21%.

Emily Ferris z RUSI opisuje mechanizm. Sabotaż uderza w cywilną infrastrukturę transportową, z której korzysta logistyka wojskowa. Słabe punkty to wąskie gardła kolejowe, różnice rozstawu torów i interoperacyjność cyfrowa.

Obiekty, które obsługują transport albo logistykę wojskową, należą do grup celów najczęściej notowanych w bazie CSIS. Nie zależy to od tego, czy nad obiektem kiedykolwiek pojawił się dron. W Polsce oznacza to szczególną uwagę dla kilku rodzajów obiektów: węzłów kolejowych i logistycznych, lotnisk z ruchem wojskowym oraz zakładów zbrojeniowych, w tym produkujących drony. Dwie polskie sprawy z raportu RUSI o finansowaniu dotyczą właśnie tych grup. Linia Warszawa–Lublin to transport, a fabryka farb we Wrocławiu to przemysł.

Atrybucja: Norymberga, Józefów i ostrzeżenie RUSI

Ferris zwraca uwagę także na odwrotny błąd. Część incydentów błędnie przypisano Rosji, przez co jej możliwości ocenia się wyżej, niż są. Dwa październikowe zdarzenia pokazują, jak łatwo o taki błąd.

Norymberga, 13.10.2026. Między 2:00 a 4:00 trzech pilotów niezależnie zgłosiło możliwego drona przy starcie lub lądowaniu. Ruch wstrzymano. Grenzpolizeiinspektion Nürnberg-Flughafen przeszukała teren razem z lotniskiem i DFS, także z użyciem śmigłowca. Drona nie znaleziono. Opóźniono 6 lotów, 2 przyloty i 4 odloty, a 2 samoloty odesłano do Kolonii i Pragi. Według t-online z lotniska korzysta Bundeswehra, a alarmu nikt publicznie nie powiązał z Rosją. Zdarzenie opisuje kartoteka w bazie incydentów.

Józefów, 20.10.2026. Po południu na prywatną posesję w Józefowie w gminie Nieporęt spadł dron Wojskowego Instytutu Technicznego Uzbrojenia z Zielonki. Był to dron ćwiczebny i nieuzbrojony. Operatorzy stracili z nim łączność. Nikt nie ucierpiał, nic nie zniszczono. Komenda Stołeczna Policji wykluczyła, że to dron rosyjski. WITU twierdzi, że mimo utraty łącza przez cały czas znało położenie maszyny.

Żadne z tych zdarzeń nie daje dziś podstaw, by mówić o operacji hybrydowej. W Norymberdze nie znaleziono drona ani nie wskazano sprawcy. W Józefowie wiadomo, czyj był dron: polskiego instytutu wojskowego. Upadki dronów rosyjskich w Polsce też się zdarzały, o czym pisaliśmy w tekście Upadki rosyjskich dronów w Polsce. Z samego miejsca upadku nie da się jednak ustalić, czyj był dron.

Ochrona obiektu wykrywa i zgłasza. Wskazanie sprawcy należy do służb. Obiekt, który zapisze w swoim rejestrze niepotwierdzone zdarzenie jako rosyjskie, powtarza w małej skali błąd opisany przez RUSI. Zawyża też własną ocenę zagrożenia. Co zapisać w trakcie zdarzenia, opisaliśmy w tekście Protokół zdarzenia dronowego.

Rynek i zakupy: co kupuje wojsko, a co zostaje po stronie obiektu

30.01.2026 w Kobyłce Agencja Uzbrojenia podpisała w imieniu Skarbu Państwa umowę na program SAN. Wykonawcą jest konsorcjum PGZ S.A. jako lider oraz Kongsberg Defence & Aerospace. Kluczowym podwykonawcą jest APS S.A. Umowa obejmuje 18 bateryjnych modułów przeciwlotniczych zdolnych zwalczać BSP. Wchodzą w nie 52 plutony ogniowe, 18 plutonów dowodzenia i 703 pojazdy. Interpelacja poselska nr 15847 i WNP.pl podają wartość całej umowy: około 15 mld zł netto. Kongsberg podaje osobno swój udział: około 16 mld NOK. Pierwsza kwota dotyczy całej umowy, druga udziału jednego wykonawcy, więc nie należy ich porównywać.

Według WNP.pl zakup wyłączono spod Prawa zamówień publicznych. We wrześniu 2025 r. rząd uznał drony i systemy antydronowe za istotny interes bezpieczeństwa państwa. SAN kupiono w trybie pilnej potrzeby operacyjnej. Dlatego nie ma ogłoszenia o tym zamówieniu ani w BZP, ani w TED.

SAN to system wojskowy, a nie rozwiązanie dla operatorów cywilnych. Jego wartość nie jest punktem odniesienia dla budżetu ochrony obiektu. Program obejmuje wojskowe moduły bateryjne z plutonami i pojazdami. Nie jest to detekcja dla jednej lokalizacji. Operator infrastruktury krytycznej planuje ochronę w granicach własnych uprawnień. Co zmieniła w nich nowa ustawa, opisaliśmy w tekście Jammer w rękach operatora infrastruktury krytycznej. Jak liczyć koszt wdrożenia i eksploatacji systemu C-UAS dla obiektu, wyjaśniamy w tekście o ekonomice ochrony przed dronami.

Czego nie wiemy

• Co dokładnie zawiera mapa Spotlight. Nie wiadomo, ile ma incydentów i jak dzielą się one na kategorie. Nie wiadomo też, ile jest naruszeń przestrzeni powietrznej i zdarzeń dronowych ani czy na mapie są punkty w Polsce. Teksty towarzyszące tego nie podają. Potrzebny jest zestaw danych od Spotlight albo od TVP.
• Jak Spotlight stopniuje atrybucję. Skala poziomów nie jest publicznie zdefiniowana. Nie wiadomo, jaką część bazy przypisały Rosji instytucje państwowe, a jaką tylko media.
• Czy drony są głównym narzędziem w zestawieniu Soufan Center. Według streszczeń raportu najwięcej incydentów, 57, miały Niemcy, a głównymi narzędziami były drony, statki floty cieni i siatki szpiegowskie. Do potwierdzenia potrzebny jest odczyt pełnego tekstu raportu.
• Co dokładnie napisał IISS. Raport Charliego Edwardsa i Nate’a Seidensteina z sierpnia 2025 r. znamy z omówień. Według nich rosyjskie służby po wydaleniach przeszły na werbunek online obywateli państw trzecich, a słabo przygotowani wykonawcy popełniają błędy, które ułatwiają wykrycie. Omówienie bne IntelliNews przypisuje IISS niemal czterokrotny wzrost między 2023 a 2024 r. w innej bazie niż CSIS. Do potwierdzenia potrzebny jest oryginał.
• Czym były drony nad Morzem Czarnym i kto je wysłał. Ustaleń technicznych nie ma. Sprawcę wskazują prezydent Rumunii i Rumen Radew, a Rosja zaprzeczała. Relacja o atakach z 13.10 opiera się na razie na jednej redakcji.
• Kiedy zestrzelono dwa drony nad wodami Rumunii. Reuters i AP wskazują 17.10. Według Al Jazeery stało się to dzień po zatonięciu Khoryv.
• Co dokładnie powiedzieli politycy i NATO. Wypowiedź Marka Ruttego w Tallinnie 14.10 zna wyłącznie Defence24. To samo dotyczy odpowiedzi biura prasowego NATO, że sojusz nie ma jawnych danych o incydentach hybrydowych. Słowa Ursuli von der Leyen o Morzu Czarnym jako kolejnym obszarze eskalacji też podaje tylko Defence24. W źródle pierwotnym potwierdza się jedynie samo potępienie ataków.
• Co się stało w Józefowie i jak długo trwał alarm w Norymberdze. Typu drona WITU i przyczyny utraty łącza nie ujawniono, instytut prowadzi analizę. W Norymberdze nikt nie podał, jak długo trwało wstrzymanie ruchu.
• Ile kosztują cywilne zamówienia na detekcję BSP. Agregator rynku zamówień wskazuje dwa policyjne zakupy mobilnych zestawów do detekcji: w Komendzie Stołecznej Policji i w KWP w Białymstoku. W Białymstoku kwota może dotyczyć całego pojazdu, a nie samego systemu. Do potwierdzenia potrzebna jest treść ogłoszeń w BZP. Nieznana pozostaje też podstawa prawna wyłączenia SAN z Pzp i odpowiedź MON na interpelację 15847.

Te luki mają praktyczne konsekwencje. Mapa nie podaje liczby zdarzeń dronowych ani skali atrybucji. Nie można jej więc użyć jako argumentu w analizie ryzyka ani w uzasadnieniu zakupu. Kto to zrobi, oprze budżet na liczbie, której nikt nie opublikował. Weryfikacja raportu Soufan Center pokaże, czy w którejkolwiek z otwartych baz drony są głównym narzędziem. Od tego zależy, czy scenariusz dronowy ma w analizie ryzyka oparcie w danych, czy tylko w pojedynczych zdarzeniach. Bez ustaleń technicznych z Morza Czarnego nie wiadomo, czy wnioski z ataków na statki dotyczą też obiektów na lądzie. Bez kwot cywilnych zamówień operatorzy nie mają rynkowego punktu odniesienia dla własnego budżetu.

Wnioski operacyjne

1. Podziel rejestr zdarzeń w analizie ryzyka na dwie grupy. Do pierwszej wpisuj zdarzenia, które Rosji przypisały organy państwa. Do drugiej te, które powiązały z nią wyłącznie media. Mapa Spotlight przyjmuje obie grupy, a RUSI ostrzega, że błędne przypisania zawyżają ocenę możliwości przeciwnika.
2. Opisuj każdą liczbę z otwartej bazy razem z jej zakresem: okresem, państwami i kryterium wpisu. Nie sumuj jej z liczbami z innych baz. Liczba punktów na mapie Spotlight nie jest liczbą incydentów i nic nie mówi o tym, jak często zdarzają się incydenty z dronami.
3. Sprawdź, czy obiekt należy do grup celów z bazy CSIS: transportu, celów rządowych i wojskowych, infrastruktury krytycznej lub przemysłu. Sprawdź też, czy korzysta z niego logistyka wojskowa. Jeśli tak, podnieś w analizie wagę scenariuszy sabotażu, nawet jeśli nad obiektem nie pojawiały się drony.
4. Dopisz do scenariuszy fazę przygotowania jako osobne zdarzenie. Należą do niej obserwacja i fotografowanie obiektu, zainteresowanie dojazdami i trasami dostaw oraz przelot drona bez widocznego celu. Według szefa MI5 rosyjskie służby opłacają przestępców jako wykonawców. Mapa Spotlight obejmuje także przygotowanie zdarzeń. Ślady przygotowania mogą więc pojawić się przy obiekcie przed atakiem.
5. Zapisz w procedurze, że zgłoszenie zdarzenia dronowego opisuje obserwację, a nie sprawcę. Zgłoszenie zawiera czas, miejsce, kierunek lotu, opis obiektu i zabezpieczone nagrania. Wskazanie sprawcy należy do służb. W Józefowie to policja wykluczyła drona rosyjskiego. Wzór zapisu znajdziesz w tekście Protokół zdarzenia dronowego.
6. Prowadź własny rejestr zdarzeń przy obiekcie w jednym formacie. Zapisuj datę, opis, źródło informacji i status potwierdzenia. Rób to w granicach przepisów o ochronie danych osobowych. Otwarte bazy nie opiszą Twojego obiektu, a sprawy nieujawnione przez służby z założenia w nich nie występują.
7. Ustal z właściwą jednostką Policji, jakim kanałem przekazujesz zgłoszenia o podejrzanym rozpoznaniu obiektu. Zrób to, zanim kanał będzie potrzebny. O wyborze kanału zgłoszenia pisaliśmy przy zdarzeniu w Redzikowie.
8. Planuj ochronę obiektu cywilnego bez założenia, że wesprą ją środki wojskowego programu SAN. Umowa z 30.01.2026 dotyczy 18 bateryjnych modułów przeciwlotniczych dla wojska. Uprawnienia operatora wyznacza polska ustawa, a nie program zbrojeniowy.
9. Wpisz do specyfikacji zamówienia na system detekcji wymóg eksportu zapisów zdarzeń. Zapis powinien zawierać czas, położenie i nagranie w formacie, który da się dołączyć do rejestru obiektu i przekazać służbom. Sprawdź ten wymóg w teście odbiorczym, a nie na prezentacji dostawcy.

Podsumowanie

Mapa Eurovision News Spotlight jest przeglądem zdarzeń, nie ich licznikiem. Pokazuje, gdzie w Europie powiązano z Rosją zdarzenia fizyczne i jakiego były rodzaju. Nie podaje jednak ich liczby, nie liczy zdarzeń dronowych i przyjmuje atrybucję medialną. Baza CSIS, raport Soufan Center i raporty RUSI mierzą co innego i nie składają się z mapą w jedną statystykę.

Do analizy ryzyka obiektu nadają się z nich trzy rzeczy. Pierwsza to profil celów: najczęściej powtarzają się w nim transport, cele państwowe i wojskowe, infrastruktura krytyczna i przemysł. Druga to model opłacanych wykonawców, w którym przygotowanie ataku jest osobnym etapem. Trzecia to ostrzeżenie przed błędną atrybucją. Dron jest w tym obrazie jednym z narzędzi. Najwyraźniejszym przypadkiem użycia dronów w tych materiałach jest Morze Czarne. Sprawców wskazują tam jednak politycy, a ustaleń technicznych brak.

Ten tekst należy do działu analizy ryzyka. Metodę budowy scenariuszy dla obiektu opisuje filar działu: Scenariusze zagrożeń z użyciem dronów. Co operator infrastruktury krytycznej może zrobić, gdy scenariusz się zmaterializuje, opisuje kolejne ogniwo łańcucha: Jammer w rękach operatora infrastruktury krytycznej.

Źródła

• Ustalenia śledcze mediów: Eurovision News Spotlight (EBU), Maria Flannery, Belen Lopez Garrido, mapa i tekst o rosyjskich zagrożeniach hybrydowych w Europie, 23.10.2026; EBU, komunikat o wspólnym projekcie redakcji, październik 2026; RTBF, relacja o mapie, październik 2026.
• Dokumenty oficjalne: Sejm RP, interpelacja nr 15847, 9.03.2026.
• Agencyjne: Associated Press (ABC News), relacja o zatonięciu Khoryv, 23.10.2026; Reuters (gCaptain), Luiza Ilie, 23.10.2026; Reuters (The Spokesman-Review), relacja o zestrzeleniu dwóch dronów przez rumuńskie F-16, 18.10.2026; Al Jazeera (AP, Reuters), relacja o atakach u wybrzeży Bułgarii, 13.10.2026; Al Jazeera (AFP, AP, Reuters, Anadolu), 23.10.2026; Stuttgarter Zeitung (dpa), relacja z lotniska w Norymberdze, październik 2026; t-online (komunikat Polizeipräsidium Mittelfranken, dpa), październik 2026.
• Raporty analityczne: CSIS, Seth G. Jones, Russia’s Shadow War Against the West, 18.03.2025, aktualizacja 20.03.2025; The Soufan Center, Broekaert, Lyubarsky, Clarke, Shelzi, Priming, Destabilizing, Coercing: Russian Hybrid Tactics in Europe 2022–2025, 24.03.2026; RUSI, Redłowska, Popyk, Keatinge, Responding to Russian Sabotage Financing, 14.01.2026; RUSI, Emily Ferris, Russian Sabotage of NATO Infrastructure: Identifying Alliance Vulnerabilities, 26.03.2026; IISS, Charlie Edwards, Nate Seidenstein, sierpień 2025 (omówienie: MCAC).
• Branżowe: Defence24, Adam Jawor, Sabotaż i drony. Rosyjskie zagrożenia hybrydowe na mapie Europy, październik 2026; WNP.pl, o kontrakcie na program SAN, 2026; DronLink.pl, zestawienie rynku zamówień publicznych.
• Kontekst: Euronews, o wystąpieniu szefa MI5, 13.10.2026; tvn24 / tvnwarszawa.pl, dwie relacje o upadku drona w Józefowie (za rzeczniczką KSP i oświadczeniem WITU), październik 2026; RMF24 (za Gazetą Stołeczną i policją), październik 2026.

Redakcja NoFlyZone. Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje audytu ani porady prawnej. Uprawnienia do części opisanych działań mają w Polsce wyłącznie podmioty wskazane w ustawie.